سوره نور - آیه 61 - جزء 18
لَيْسَ عَلَى اَلْأَعْمىٰ حَرَجٌ وَ لاٰ عَلَى اَلْأَعْرَجِ حَرَجٌ وَ لاٰ عَلَى اَلْمَرِيضِ حَرَجٌ وَ لاٰ عَلىٰ أَنْفُسِكُمْ أَنْ تَأْكُلُوا مِنْ بُيُوتِكُمْ أَوْ بُيُوتِ آبٰائِكُمْ أَوْ بُيُوتِ أُمَّهٰاتِكُمْ أَوْ بُيُوتِ إِخْوٰانِكُمْ أَوْ بُيُوتِ أَخَوٰاتِكُمْ أَوْ بُيُوتِ أَعْمٰامِكُمْ أَوْ بُيُوتِ عَمّٰاتِكُمْ أَوْ بُيُوتِ أَخْوٰالِكُمْ أَوْ بُيُوتِ خٰالاٰتِكُمْ أَوْ مٰا مَلَكْتُمْ مَفٰاتِحَهُ أَوْ صَدِيقِكُمْ لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنٰاحٌ أَنْ تَأْكُلُوا جَمِيعاً أَوْ أَشْتٰاتاً فَإِذٰا دَخَلْتُمْ بُيُوتاً فَسَلِّمُوا عَلىٰ أَنْفُسِكُمْ تَحِيَّةً مِنْ عِنْدِ اَللّٰهِ مُبٰارَكَةً طَيِّبَةً كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اَللّٰهُ لَكُمُ اَلْآيٰاتِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ
معنای آیه
بر نابينا و لنگ و بيمار و بر خود شما باكى نيست اگر از خانۀ خود يا خانۀ پدر يا مادر يا برادر يا خواهر يا عمو و عمه و دايى و خالهتان، يا خانهاى كه كليد آن را در اختيار داريد، يا خانۀ دوستانتان، غذا بخوريد، چنانكه گناهى نيست كه دستهجمعى يا جداجدا بخوريد؛ و چون به خانهاى پاى نهيد به يكديگر سلام كنيد، سلامى خدايى و مبارك و پاك، خداوند آيات خود را اينچنين براى شما روشن مىسازد، باشد كه تعقّل كنيد.
تفسیر قرآن
از آنجا كه در آيات سابق سخن از اذن ورود در اوقات معيّن يا به طور مطلق به هنگام داخل شدن در منزل اختصاصى پدر و مادر بود، در این آيه به عنوان استثنايى بر اين حكم مي فرمايد:
بر نابينا و لنگ و بيمار و بر خودتان ايرادي نيست، كه از خانه خود يا از خانه هاي پدرانتان يا خانه هاي مادرانتان يا خانه هاي برادرانتان، يا خانه هاي خواهرانتان يا خانه هاي عموهايتان يا خانه هاي عمّه هايتان يا خانه هاي دايي هايتان يا خانه هاي خاله هايتان يا خانه اي كه كليدش دراختيار شماست يا خانه هاي دوستانتان بدون اجازه غذا بخورید.
[البتّه در صورت علم به اكراه در هيچ يك از موارد فوق جايز نيست].
اشكال هم ندارد، كه به طور دسته جمعي يا جداگانه غذا بخوريد. وقتي هم وارد خانه اي مي شويد، به يكديگر سلام كنيد؛ درودي كه نزد خداوند مبارك و پاكيزه است. خداوند اين گونه آياتش را براي شما بيان مي كند، تا بينديشيد.
از خانه ی همسر و فرزند نامي برده نشده؛ زيرا خانه اين ها خانه خود انسان است.
امام باقر (ع) در تفسير اين آيه فرمود: منظور از «سلام كردن شما بر خودتان» این است که هنگامى كه وارد خانه مى شوید سلام کنید، آن ها طبعاً پاسخ مى گويند و سلام را به خود او باز مى گردانند. (نورالثقلين)
فرموده اند: اگر كسي هم در خانه نباشد، بر خودتان چنين سلام كنيد: «اَلسَّلامُ عَلَينا مِن قِبَلِ رَبِّنا، درود بر ما از سوي پروردگار ما» يا «اَلسَّلامُ عَلَينا وَ عَليٰ عِبادِ اللهِ ٱلصّالِحينَ».
اين آيه دلالت دارد بر اين كه چون نابينا و لنگ و بيمار نمي توانند رزق خود را كسب كنند؛ لذا جايز است، كه از خانه هاي نامبردگان رفع حاجت كنند. (الميزان)
وقتي از امام صادق (ع) در مورد «صَديقِكُم» پرسيدند، فرمود: منظور اين است كه انسان وارد خانه برادرش شود و بدون اجازه غذا بخورد. (وسايل 16/424)
گفته اند: در آن موقع بعضي تنها غذا نمي خوردند و گفته اند: بعضي به عنوان احترام با مهمان هم غذا نمي شدند. و گفته اند: بعضي از اغنيا با فقرا هم غذا نمي شدند (مجمع ) . اين آيه روي تمام اين آداب و رسوم نادرست خطّ بطلان كشيد.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر