تفسیر قرآن

وقتي پيامبر (ص) با مسلمانان به مدينه هجرت كردند و انصار از آن ها پذيرايي نمودند، تمامي عرب بر ضدّ آن ها بسيج شدند، به نحوي كه مجبور بودند حتّیٰ شب ها با سلاح بخوابند؛‌ از اين رو، بعضي از مسلمانان از اين حالت خسته شدند و گفتند: «آيا زماني خواهد رسيد، كه ما به آرامش برسيم و جز از خدا از هيچ كس نترسيم»؟ اين آيه نازل شد و به آن ها بشارت چنين زماني داد. (مجمع البيان و درّمنثور)

بعد از اين كه فرمود: «از خدا و رسولش اطاعت كنيد» مي فرمايد:

«خدا به كساني از شما كه ايمان آورده و كارهاي شايسته انجام داده اند وعده داده، كه قطعاً آنان را حكمران زمين خواهد كرد، چنان كه پيشينيان آنها را به خلافت رساند؛ و ديني را كه برايشان پسنديده، تا برپايي قيامت برايشان مستقر خواهدكرد و ترسشان را به امنيّت مبدّل خواهد ساخت؛ به نحوي كه تنها مرا بپرستند و چيزي را شريك من نگردانند؛‌ و كساني هم كه بعد از اسقرار عدل اسلامي كفر ورزند، فاسقان واقعي هستند».

ولی لازم معنی حكومت صالحان اين نيست، كه در آن هيچ گنهكار و منحرفى نيست؛ بلكه در آن نظام حكومت در دست مؤمنان صالح است؛ وگرنه مادام كه انسان دارای آزادی اراده است می تواند هر عملی ـ خواه خوب يا بد ـ انجام دهد.

احاديث شيعه و سنّي صراحت دارند، كه مصداق كامل اين آيه تنها در حكومت حضرت مهدي (ع) صادق است، كه بنا بر اخبار سراسر روي زمين را پر از عدل و داد مي كند، بعد از آن كه ظلم و جور همه جا را گرفته باشد. (نورالثّقلين)

رسول خدا (ص) فرموده: اگر از عمر دنيا جز يك روز باقي نماند،‌ خدا آن روز را آن قدر طولاني كند، تا مردي از دودمان من كه نامش نام من است، حاكم بر زمين شود و روي زمين پر از عدل و داد كند، چنان كه پر از ظلم و جور شده بود. (مجمع)

امام سجّاد (ع) در تفسير اين آيه فرمود: آنها به خدا سوگند، شيعيان ما اهل بيت اند كه خدا وعده اش را در حقّ ايشان به دست مردي از ما انجام مي دهد و او مهدي اين امّت است،‌ كه پيامبر (ص) در باره اش فرموده: اگر يك روز از عمر دنيا باقي بماند،‌ خدا آن روز را آن قدر طولاني كند، تا مردي از عترتم قيام كند كه همنام من است، زمين را پر از عدل مي كند؛ چنان كه پر از ظلم شده باشد. (مجمع البيان و روح البيان)

«قرطبى» مفسّر معروف اهل تسنّن به نقل از «مقداد بن اسود» گويد: پيامبر (ص) فرموده: ما عَلَى ظَهرِ الاَرضِ بَيتُ حَجَرٍ وَ لامَدَرٍ اِلّا اَدخَلَهُ اللهُ كَلِمَةِ الاِسلام: بر روى زمين خانه ‏اى از سنگ يا گل باقى نمى ‏ماند مگر اين كه اسلام در آن وارد مى ‏شود.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر