تفسیر قرآن

آن گاه به عنوان نشانه‏ هاي انوار و هدايت خداوند به پيامبر اکرم (ص) مي فرمايد:

آيا نديده اي كه هركه در آسمان ها و زمين است و نيز پرندگاني كه در پروازند، خداي را تسبيح مي گويند؟ هريك از آنها نماز و تسبيح خود را مي دانند و خدا به آن چه انجام مي دهند داناست.

تسبيح عمومي موجودات براي خدا هم نشان مي دهد، كه همه پروردگار خود را مي شناسند و پروردگاري خدا نسبت به همه موجودات هم نشان مي دهد كه او مالك همه آسمان ها و زمين و آنچه در آن هاست می باشد و همه به سوي او باز مي گردند.

بعضي گفته اند: منظور تسبيح تكويني و زبان حال است؛ يعني همه موجودات سر بر فرمان پروردگارشان هستند و چنان عمل مي كنند كه آن ها را براي آن آفريده است.

حكيم فارابي در «فصوص الحكم» گفته: صَلَّتِ السَّماءُ بِدَوَرانِها وَالاَرضُ بِرِجحانِها وَالمَطَرُ بِهَطَلانِهِ:آسمان با گردش خود به درگاه الاهي،‌ زمين با تكان خوردن خود و باران با ريزش خود نماز مي گزارد.

ولي بعضي ديگر گفته اند: همه ی موجودات واقعاً حمد و تسبيح خدا مي گويند؛ منتها ما درك نمی کنيم. در حديث است: وقتي امام صادق (ع) صداي گنجشكي را شنيد، فرمود:‌ اين پرنده مشغول دعا و تسبيح است. (تفاسير فخر رازي و روح البيان برسوي)

جمله ی ذرّات عالم در نهان

با تو مي گويند روزان و شبان

ما سميعيم و بصيـريم و هُشي

با شما نامحرمان ما خامُشيم

چون شما سوي جمادي مي رويد

محرم جان خدادان كِي شويد؟

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر