تفسیر قرآن

خدا نور آسمان ها و زمين است‌. مَثَل نور خدا چون چراغ داني است، كه در آن چراغي باشد و آن چراغ درون حبابي روشن چون ستاره درخشاني باشد و آن‌ چراغ با روغني روشن باشد، كه از درخت پربركت زيتوني گرفته شده كه نه شرقي است و نه غربي و روغنش چنان خالص است كه نزديك است بدون تماس با آتش شعله ور شود،‌ نوري بر فراز نوري است؛ و خدا هركه را بخواهد به نور خود هدايت مي كند و اين مثل ها را خدا براي مردم مي زند، و خدا به هر چيزي داناست».

چنان كه نور به ذات خودش روشن و آشكار است و سبب روشني و آشكاري موجودات هم هست، خدا نيز هم به ذاتش روشن است و هم سبب روشني و آشكاري ماهيّات از كتم عدم به ديار هستي است، و هر موجودي نور و روشني و هستي خود را از او مي گيرد.

در فراز چهل و هفتم دعای «جوشن كبير» مى ‏خوانيم: يا نور النّور، يا منور النّور، يا خالق النّور، يا مدبّر النّور، يا مقدّر النّور، يا نور كلّ نور، يا نوراً قبل كلّ نور، يا نوراً بعد كلّ نور، يا نوراً فوق كلّ نور، يا نوراً ليس كمثله نور: ای نور نورها، ای روشنی بخش روشنايي ها، ای آفريننده ی نور، ای تدبير كننده نور، ای تقديركننده نور، ای نور همه نورها، ای نور قبل از هر نور، ای نور بعد از هر نور، ای نور برتر از هر نور و ای نوری كه همانندش نوری نيست. و بدين ترتيب همه انوار از نور خدا مايه می گيرند و به نور ذات پاك او منتهی می شوند.

خداي تعاليٰ براي هيچ موجودي مجهول نيست؛ چون ظهور موجودات به واسطه آن است كه خدا آنها را ظاهر ساخته، وگرنه ظهوري نداشتند؛ پس خدا كه نور و روشني بخش همه ی موجودات است، به ذاتش براي همه موجودات روشن است.

علي (ع) فرمود:‌ مارَاَيتُ شَيئاً اِلَّا وَ رَاَيتُ اللهَ قَبلَهُ وَ بَعدَهُ وَ مَعَهُ: چيزي را نديدم، مگر اين كه خدا را قبل از آن و بعد از آن و با آن ديدم. (مقدّمه اسفار)

به صحــرا بنگرُم، صحرا ته وينم

به دريا بنـگرُم، دريا ته وينم

به هرجا بنگرُم كوه و در و دشت

نشان از قامت رعنا، ته وينم

از حضرت رضا (ع) از معناي آيه نور پرسيدند، فرمود: يعني هادي اهل آسمان ها و هادي اهل زمين است. (توحيد صدوق، ص 155)

امام صادق (ع) در تفسير آيه نور فرمود: ان المشكاة قلب محمد (ص) و المصباح النور الذى فيه العلم، والزجاجة قلب على او نفسه: مشكات قلب محمد است و مصباح نور علم و هدايت و زجاجه اشاره به على (ع) يا قلب او است كه بعد از رحلت پيامبر اين مصباح در آن قرار گرفت.‏ (نورالثقلین)

امام صادق (ع) فرموده: مشكاة فاطمه، مصباح حسن و زجاجه حسين (ع) و «شجره مباركه» ابراهيم خليل (ع)‌ و «نه شرقي و نه غربي» يهودي و نصراني نبودن آن حضرت و «نورٌ عَلي نورٍ» امامي بعد از امام ديگر است. و «يَهدي لِنورِهِ مَن يَشاءُ» يعني خدا هر كه را بخواهد به سوي اين ائمّه راهنمايي مي كند. (الميزان به نقل از كافي)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر