سوره بقره - آیه 78 - جزء 1
وَمِنْهُمْ أُمِّيُّونَ لَا يَعْلَمُونَ الْكِتَابَ إِلَّا أَمَانِيَّ وَإِنْ هُمْ إِلَّا يَظُنُّونَ
معنای آیه
و گروهی از یهود، که جاهل و بی سوادند [غیر از تورات فعلی] که جز بافته های دروغین [عالمان خائن آنان نیست] نمی دانند، و حال آن که [در امر دین به سبب عدم تحقیق و دنبال نکردن علم و دانش] فقط در مسیر گمان و خیال واهی قدم برمی دارند.
تفسیر قرآن
در اين آيه می فرمايد: «يک دسته از يهود امّيّون يعني مردم عامي و کم سوادند، که از «تورات» جز آرزوها و خيالات خام خود چيزی نمی دانند و جز پندار در سر نمی پرورند.»
بى سوادى و ناآگاهى، زمينه ى رشد خيالات وآرزوهاى نابجاست. از این رو، با وجود كتاب و معلّم، امّى بودن و بى سواد بودن جایز نیست.
چون پيامبراسلام (ص) مبعوث شد و علمای يهود اوصاف او را با آنچه در تورات آمده بود مطابق ديدند، از ترس به خطر افتادن منافعشان آن اوصاف را محو کردند و به جاى آن ها صفاتى خلاف آن ها نوشتند. عوام يهود كه تا آن زمان كم و بيش صفات واقعى او را شنيده بودند، از علماى خود مى پرسيدند آيا اين همان پيامبر موعود نيست، كه بشارت ظهور او را مى داديد؟ آن ها آيات تحريف شده تورات را بر آن ها مى خواندند تا قانع شوند. (مجمع البیان)
نکوهش در اين آيه شامل هر نادانی است، که خود را دانا جلوه داده و کاری که شايسته او نيست بر عهده می گيرد، از جمله با گمان به تفسير کتاب و سنّت پردازد.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر