تفسیر قرآن

شايد با انجام اعمال نيك، گذشته بد خود را جبران كنم؛ نه، هرگز راه بازگشتى وجود ندارد؛ زيرا اين فقط سخني است كه او به زبان مي گويد‌؛ پشت سر چنين افرادی برزخي است تا روزي كه برانگيخته ‏شوند.

اى كه دستت مى‏رسد كارى بكن

پيش از آن كز تو نيايد هيچ كار

امام صادق (ع) فرموده: برزخ همان قبر است، كه ميان دنيا و آخرت است. به خدا سوگند، من بر شما نمي ترسم مگر از برزخ. (نورالثّقلين)

طبق تحقيقاتى كه مخصوصاً توسّط غربی ها انجام شده به اثبات رسيده، ارتباط با عالم ارواح امكان پذير است و اين خود دليل روشنى بر اثبات جهان برزخ آن است.

دلائل عقلى بر تجرّد و بقاى روح بعد از مرگ دليل بر وجود برزخ است.

قرآن مجيد هم صراحتاً در مورد شهيدان مى‏ فرمايد: «نپنداريد كه آن ها مردگانند. آن ها زنده ‏اند و نزد پروردگارشان روزى مى ‏گيرند و از آنچه خدا به آن ها داده خوشحالند حتّىٰ به بازماندگان بشارت مى‏ دهند آن ها غم و اندوهى نداشته باشند». (آل عمران 169)

در باره فرعونيان هم فرموده: «اَلنّارُ يُعرَضونَ عَلَيها غُدُوّاً وَ عَشِياً وَ يَومَ تَقومُ السّاعَةُ اُدخُلوا آلَ فِرعَونَ اَشَدَّ العَذابِ: هر صبح و شام بر آتش عرضه می شوند و روزی که قيامت برپا شود، ندا رسد: فرعونيان را در سخت ترين عذاب نگه داريد». (غافر، 46)

امام صادق (ع) فرموده: وقتي کسي مي ميرد ارواح گذشتگان دَورش جمع شوند و از او از کساني که مرده اند و کساني که زنده اند سؤال مي کنند؛ پس اگر بگويد: مرده است و بر آن ها وارد نشده، مي گويند: سقوط کرده است و بعضي از مرده هاي گذشته به ديگران مي گويند: رهايش کنيد، تا از سختي مرگ بيارامد. (بحار6/269)

امام صادق (ع) فرمود: مؤمن بعد از مرگ، خانواده اش را ديدار مي کند، آنچه را که دوست دارد مي بيند و آنچه را ناخوش دارد از او پنهان مي ماند. کافر نيز از خانواده اش ديدار مي کند و آنچه ناخوش دارد مي بيند و آنچه دوست دارد از او پنهان ماند. هريك از اموات به اندازه عملش به زيارت خاندانش موفّق شود». (بحار 6/256)

امام صادق (ع) فرمود: ارواح مؤمنين در باغي از بهشت قرار دارند، از طعامش مي خورند و می نوشند و مي گويند:‌ پروردگارا، قيامت را براي ما به پا كن و آنچه به ما وعده داده اي به ما مرحمت فرما و آخر ما را به اوّلمان ملحق فرما. (بحارالانوار‌ 6/269)

اصبغ بن نباته گويد: امام علی (ع) روزی به سرزمين غری (نجف) رسيد و فرمود: «ای فرزند نباته، اگر پرده از مقابل چشم شما بر داشته شود، ارواح مؤمنان را می بينيد، كه در اينجا حلقه حلقه نشسته‏ اند و يكديگر را ملاقات می كنند و سخن می گويند. اينجا جايگاه مؤمنان است و در وادی برهوت ارواح كافران‏ است. (بحارالانوار 6/243)

على (ع) هنگام مراجعت از جنگ صفين وقتى كه نزديك كوفه رسيد، رو به سوى قبرها كرد و گفت: اى ساكنان خانه ‏هاى وحشتناك و مكان هاى خالى و قبرهاى تاريك، اى خاك‏نشينان، اى غريبان، اى تنهايان، اى وحشت‏زدگان، شما در اين راه بر ما پيشى گرفتيد و ما نيز به شما ملحق خواهيم شد، اگر از اخبار دنيا بپرسيد به شما مى‏ گويم: خانه‏ هايتان را ديگران ساكن شدند، همسرانتان به نكاح ديگران در آمدند و اموالتان تقسيم شد، اين ها خبرهايى است كه نزد ماست، نزد شما چه خبر؟! سپس رو به يارانش كرد و فرمود: اگر به آن ها اجازه سخن گفتن داده شود حتما به شما خبر مى ‏دهند: بهترين زاد و توشه براى اين سفر پرهيزكارى است» (نهج البلاغه، حکمت130)

امام على بن الحسين علیهم السّلام فرمود: «اِنَّّ القَبرَ اِمّا رَوضَةٌ مِن رِياضِ الجَنَّةِ اَو حُفرَةٌ مِن حَفَراتِ النّارِ: قبر یا باغى از باغ هاى بهشت است يا گودالى از گودال هاى جهنم». (بحار الانوار ج 6 ص 243)

امام صادق ع فرمود: «اَلبَرزَخُ القَبرُ وَ هُوَ الثَّوابُ وَالعِقابُ بَينَ الدُّنيا وَالآخِرَةِ ... واللهِ مانَخافُ عَلَيكُم اِلَّا البَرزَخ: برزخ همان عالم قبر است كه پاداش و كيفر ميان دنيا و آخرت است، به خدا ما بر شما نمى ‏ترسيم مگر از برزخ» (نورالثّقلین)

راوى از امام سؤال كرد: برزخ چيست؟ فرمود: «اَلقَبرُ مُنذُ حينَ مَوتِهِ اِلىٰ يَومِ القِيامَةِ: قبر از زمان مرگ شخص است تا روز قيامت». (نورالثقلین)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر