تفسیر قرآن

و چون گاو را سر بريدند، گفتيم: پاره ای از آن گاو را به آن کشته بزنيد و چون اين کار را کردند، کشته زنده شد، براي اثبات معاد فرمود: خدا مردگان را اين چنين زنده مي کند و آيات خود را به شما مي نماياند؛ باشد كه بينديشيد.

و بدين ترتيب هم يکی ديگر از معجزات حضرت موسیٰٰ (ع) بر بنی اسرائيل محرز گرديد و هم قدرت خداوند بر احيای مردگان و رستاخيز برای آن ها حلّ گشت.

امّا جريان قاتل و مقتول: شخص ثروتمندي در بني اسرائيل به نام «عاميل» وارثي جز پسر عمويش نداشت؛ پسرعمو هرچه انتظار کشيد عامیل بميرد و ثروتش را تصاحب کند اين اتّفاق نيفتاد؛ ازاين رو، خودش او را کشت و قتلش را به گردن ديگران انداخت و مطابق نقل ديگري عاميل زن زيبايي داشت، پسر عمويش او را کشت تا با زنش ازدواج کند. و مطابق نقل ديگري عاميل دختر زيبايي داشت، پسر عموي فاسقش او را خواستگاري نمود و چون پدرش جواب رد داد و او را به پسر عموي ديگرش که متديّن و فاضل بود داد، او را کشت و نزد حضرت موسيٰ رفت و از او خواست تا قاتلِ پسر عمويش را بيابد. (مجمع، ابوالفتوح)

اين آيات ضمناً، نه فقط بي ايماني بني اسرائيل نسبت به حضرت موسيٰٰ (ع) بلکه به خدا را نشان مي دهد و هم بي ادبي آن ها را؛ زيرا اوّلاً حضرت موسيٰٰ (ع) آن پيامبر اولوالعزم و صاحب شريعت را به سخن لغو و بیهودگی و مسخره کردن مردم نسبت دادند. ثانیاً، آن قدر از خصوصيّات گاو سؤال نمودند، که مفهوم حرفشان اين مي شود، که در اوامر الاهي و بيانات پيامبرش ابهام و پيچيدگي هست. ثالثاً، به جاي آن که بگويند: از پروردگارمان بخواه، مرتّب مي گفتند: از پروردگارت بخواه، تا بيان کند چه نوع گاوي با چه خصوصيّاتي و چه رنگي بايد باشد؟ رابعاً، تاثير نامبرده را از گاو دانسته ‏اند، نه از خدا، با اين كه تأثير همه از خداى سبحان است، نه از گاو معيّن. خامساً، پس از تمام توضيحات گفتند: «اَلآنَ جِئتَ بِالحَقِّ: حالا مطلب حق را آوردي»، که مفهومش اين است که بيانات سابق تو حقّ نبودند و لازمه آن هم نسبت دادن بيهودگي در حکم خدا و بيان پيامبرش است.

منشأ اين سؤال های بیجایشان هم نداشتن روح تسليم و اطاعت در برابر احکام الاهی و داشتن روحیّه استكبار بود و به اصطلاح مي گفتند: ما زير بار تقليد نمى ‏رويم و تا چيزى را نبينيم، نمى‏ پذيريم؛ چنان كه در مسئله ايمان به خدا هم به حضرت موسیٰ (ع) گفتند: «لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ، حَتَّىٰ نَرَى اللهَ جَهْرَةً: ما بتو ايمان نمى ‏آوريم، مگر وقتى كه خدا را آشکارا ببينيم).

امام صادق (ع) فرموده: هر که کفش زرد بپوشد پيوسته مسرور است؛ تا آن را پاره کند؛ چون خداوند فرموده: زرد سيري که رنگش بينندگان را شاد مي سازد». (مجمع)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر