تفسیر قرآن

و در اين آيه با اشاره به فلسفه ی حجّ مي فرمايد:

مردم از هر نقطه اي به سرزمين مقدّس مكّه به سوی خانه ‏ای كه ابراهيم بنا كرده بيايند و آن را زيارت كنند، تا شاهد منافع خويش باشند. در ايّام معيّني يعني از دهم ذي حجّه تا سيزدهم آن ماه قرباني كنند؛ و به هنگام ذبح قرباني ها نام خدا را بر آن چارپاياني كه به آنها روزي داده، ببرند؛ و آن گاه از گوشت حيوانات قرباني هم خودتان بخوريد وهم بينوايان فقير را اطعام كنيد.

امام علي (ع) مي فرمايد: ‌ اَللهُ اَللهُ، في بَيتِ رَبِّكُم، لاتُخَلّوهُ مابَقيتُم؛ فَاِنَّهُ اِن تُرِكَ لَم تُناظَروا: خدا را خدا را در باره ی خانه ی خدا،‌ تا هستيد آن را خالي مگذاريد؛‌ زيرا اگر كعبه خلوت شود، مهلت داده نمي شويد. (نهج البلاغه‌، نامه 47)

امام صادق (ع) فرمود: مراد از «مَنافِعَ» در این آيه، منافع دنيا و آخرت هر دو است. (نورالثقلين)

و امام صادق (ع) مي فرمايد: لايَزالُ الدّينُ قَائِماً ما قَامتِ الكَعبَةُ: مادام كه خانه كعبه برپاست، اسلام هم برپاست. (وسايل الشّيعه 8/14)

ذكر خدا در اين ايّام، که بعد از نماز ظهر روز عيد قربان تا پانزده نماز براي كساني كه در سرزمين منیٰ و ايّام حجّ باشند و تا بعد از ده نماز براي كساني كه از ساير بلادند اين است: اَللهُ اَكبَرُ اَللهُ اَكبَرُ، لااِلهَ اِلَّا اللهُ وَاللهُ اَكبَرُ، اَللهُ اَكبَرُ وَ لِلّهِ الحَمدُ، اَللهُ اَكبَرُ عَلي ماهَدانا، وَاللهُ اَكبَرُ عَلي مارَزَقَنا مِن بَهيمَةِ الاَنعامِ.‌ (بحار 99/306)

حج مؤثرترين وسيله پيشبرد اهداف سياسى اسلام است. روح عبادت، توجّه به خدا و روح سياست توجّه به خلق خداست و اين هردو در حج جمع اند.

حج عامل مؤثّرى براى وحدت صفوف مسلمانان است.

حج عامل مبارزه با تعصّبات ملّى و نژادی است.

حج، بسيج عمومى و مانور موحّدين است.

حج، زنده نگاه داشتن خاطرات و خدمات پيامبرانى چون ابراهيم و اسماعيل و محمّد علیهم السّلام است.

حج، مركز اجتماعات بين المللى مسلمين است.

حج، مركز ارتباط ها و تبادل اخبار جهان اسلام است.

حج، پشتوانه‏ اقتصاد مسلمين و ايجاد اشتغال براى هزاران مسلمان است.

حج بهترين زمان براى تبليغات اسلامى، افشاگرى توطئه ‏ها، حمايت از مظلومان، برائت از كفّار و ايجاد وحشت در دل آنان است.

قربانى حيوانات در حقيقت رمزى است براى آمادگى براى قربانى شدن در راه خدا، چنان كه ابراهيم و اسماعيل علیهما السّلام و قربانى‏ او اعلام مى ‏كنند كه در راه او آماده هر گونه ايثارند حتى بذل جان.

امام صادق (ع)‌ فرمود: منظور«وَليَطَّوَّفوا بِالبَيتِ العَتيقِ»‌ طواف نساء است. (وسائل 9/390)

و در روايات آمده است:‌ كسي كه حجّ را به طور كامل انجام دهد، همچون روزي كه از مادر متولّد شده، از گناهان خود بيرون مي رود. (بحارالانوار 99/26)

امام علي (ع) مي فرمايد: وَالحَجَّ تَقرِبَةً لِلدّينِ: خدا حجّ را وسيله اي براي‌ نزديكي و همبستگي مسلمانان قرار داده است. (نهج البلاغه، حكمت 252)

و امام صادق (ع) فرموده: خدا اين بندگان را آفريده و دستوراتی در طريق مصلحت دين ودنيا به آن ها داد، از جمله اجتماع مردم شرق و غرب در آيين حجّ تا مسلمانان يكديگر را بشناسند و از حال هم آگاه شوند و هر گروهي سرمايه هاي تجاري را از شهري به شهر ديگر منتقل كنند... و به آثار پيامبر (ص) و اخبار او شناخته شود و مردم آنها را به خاطر آورند. (وسايل 8/9)

امام صادق (ع) فرمود: مراد از «أَيَّامٍ مَعْلُوماتٍ» ايام تشريق، يعنى روزهاى 11 و 12 و 13 از ماه ذى‏الحجه است. (نورالثقلين)

امام كاظم (ع) فرمود: می شود پوست قربانى را به سلاخ به عنوان مزد بدهند، زيرا آنچه كه خوردنى است بايد خود يا فقير مصرف كند و پوست خوردنى نيست. (نورالثقلين)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر