سوره حج - آیه 18 - جزء 17
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اَللّٰهَ يَسْجُدُ لَهُ مَنْ فِي اَلسَّمٰاوٰاتِ وَ مَنْ فِي اَلْأَرْضِ وَ اَلشَّمْسُ وَ اَلْقَمَرُ وَ اَلنُّجُومُ وَ اَلْجِبٰالُ وَ اَلشَّجَرُ وَ اَلدَّوَابُّ وَ كَثِيرٌ مِنَ اَلنّٰاسِ وَ كَثِيرٌ حَقَّ عَلَيْهِ اَلْعَذٰابُ وَ مَنْ يُهِنِ اَللّٰهُ فَمٰا لَهُ مِنْ مُكْرِمٍ إِنَّ اَللّٰهَ يَفْعَلُ مٰا يَشٰاءُ
معنای آیه
مگر نديدهاى كه هر كه در آسمانهاست و هر كه در زمين است و خورشيد و ماه و ستارگان و كوهها و درختان و جانوران و بسيارى از مردم، به پيشگاه خداوند سجده مىبرند؟ اما بسيارى از مردم نيز هستند كه عذاب بر آنان مقرّر شده است، و هر كه را خدا خوار سازد هيچكس عزيز نتواند ساخت، كه خدا آنچه خواهد، كند.
تفسیر قرآن
و در اين برای تکميل بحث معاد مي فرمايد:
آيا نمي بيني تمام كساني كه در آسمان ها و زمين هستند و خورشيد و ماه و ستارگان و كوه ها و درختان و جنبندگان و بسياري از مردم براي خدا سجده مي كنند؟
در حالي كه بسياري ديگر از مردم از سجده ی بر خداوند ابا دارند و عذاب در باره ی آنها حتمي است و نزد خدا خوار و بي مقدارند؛ و هر كس را خدا خوار و بي مقدار سازد، هيچ كس نمي تواند او را گرامي دارد. آري، خداوند هر كار بخواهد انجام مي دهد.
خضوع و تسليم محض همه موجودات در برابر اراده حق و قوانين آفرينش و نظام حاكم بر جهان همان سجود تكوينى آنهاست؛ امّا سجده تشريعي نهايت خضوع صاحبان عقل در برابر خدا به صورت عباداتي چون نماز و ساير عبادات است.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر