سوره حج - آیه 17 - جزء 17
إِنَّ اَلَّذِينَ آمَنُوا وَ اَلَّذِينَ هٰادُوا وَ اَلصّٰابِئِينَ وَ اَلنَّصٰارىٰ وَ اَلْمَجُوسَ وَ اَلَّذِينَ أَشْرَكُوا إِنَّ اَللّٰهَ يَفْصِلُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ اَلْقِيٰامَةِ إِنَّ اَللّٰهَ عَلىٰ كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ
معنای آیه
مسلمانان و يهوديان و صابئين و مسيحيان و زرتشتيان و مشركان؛ خدا روز قيامت ميانشان داورى خواهد كرد و خدا بر همه چيز گواه است.
تفسیر قرآن
بعد از بيان اصنافي از مردم از مؤمن و كافر و مذبذب، به شش گروه از پيروان اديان، پرداخته مي فرمايد:
كساني كه ايمان آورده اند، يهود، صابئي ها، نصارا، مجوس (زردشتيان) و مشركان، خداوند در ميان آنها روز قيامت داوري مي كند و حق را از باطل جدا مي سازد؛ چون خدا از همه چيز آگاه و از هر چيز باخبر است.
چون در اين آيه و نيز از نظر روايات زردشتيان در رديف اهل كتاب قرار گرفته اند؛ معلوم مي شود داراي دين و كتاب و پيامبر بوده اند. معروف است پيامبرشان «زردشت» و كتاب ديني آن ها «اوستا» است، هر چند تاريخ زردشت روشن نيست، بعضي ظهور او را در قرن يازدهم قبل از ميلاد دانسته اند و بعضي در قرن ششم يا هفتم قبل از ميلاد.
در حديثي آمده است: مشركان مكّه از رسول اكرم (ص) خواستند، كه از آنان جزيه بگيرد و بر دين خودشان باقي بمانند، آن حضرت قبول نفرمود. آن ها به آن حضرت نوشتند: پس چرا تو از مجوس منطقه ی «هجر» جزيه گرفته اي؟
پيامبر (ص) فرمود: «اِنَّ المَجوسَ كانَ لَهُم نَبِيٌّ فَقَتَلوهُ وَ كِتابٌ اَحرَقوهُ: مجوس پيامبر و كتاب آسماني داشتند، پيامبرشان را كشتند و كتاب او را آتش زدند. (وسائل الشّيعه 11/96)
امام علي (ع) فرمود: «سَلوني قَبلَ اَن تَفقِدوني: قبل از اين كه مرا از دست دهيد از من پرسش كنيد». اشعث بن قيس برخاست و گفت: اي اميرمؤمنان، از مجوس چطور بايد جزيه گرفت، با اين كه آن ها اهل كتاب نيستند و پيامبري ندارند؟ امام (ع) فرمود: بلي، اي اشعث، خداوند به سوي آنان كتابي و رسولي فرستاد. (وسائل الشّيعه 11/96)
امام سجّاد (ع) فرموده: رسول خدا (ص) فرموده: سِنوا بِهِم سُنَّةَ اَهلِ الكِتابِ، يَعني المَجوسَ: با آنها (مجوس) طبق سنّت اهل كتاب رفتار كنيد. (وسايل 11/96)
صابئان را پيروان حضرت يحييٰ (ع) مي دانند، كه به آب بسيار علاقه دارند و اكنون حدود ده دوازده هزار نفر از آنان در ايران و عراق در دو سوي اروند رود ساكن اند.
اين آيه برحسب انحراف اين پنح گروه از توحيد آن ها را نام برده.
يهود كمترين انحراف از توحيد دارند،
صابئان در مرحله دوم اند.
نصارا با پذيرش تثليث و خدايان سه گانه انحراف بيشتری يافته
و مجوس با قائل شدن به دو مبدأ خير و شرّ در جهان هستی در مرحله چهارم می باشند
و بالاخره بت پرستان بيشترين انحراف از توحيد دارند.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر