سوره حج - آیه 5 - جزء 17
يٰا أَيُّهَا اَلنّٰاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ اَلْبَعْثِ فَإِنّٰا خَلَقْنٰاكُمْ مِنْ تُرٰابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي اَلْأَرْحٰامِ مٰا نَشٰاءُ إِلىٰ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلاً ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفّٰى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلىٰ أَرْذَلِ اَلْعُمُرِ لِكَيْلاٰ يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً وَ تَرَى اَلْأَرْضَ هٰامِدَةً فَإِذٰا أَنْزَلْنٰا عَلَيْهَا اَلْمٰاءَ اِهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ وَ أَنْبَتَتْ مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ
معنای آیه
هان اى مردم! اگر در رستاخيز شبههاى داريد (به ياد آريد كه) ما شما را (نخست) از خاكى آفريديم و سپس از نطفهاى، وانگاه از خون بستهاى و پس از آن از گوشتْپارهاى شكليافته و شكلنايافته تا (قدرت خود را) بر شما آشكار سازيم؛ و ما هرچه را خواهيم در زهدانها، تا مدتى معين، قرار دهيم و سپس شما را كودك به دنيا آوريم، تا زان پس به كمال رشد خود برسيد؛ و از شما بعضى (پيش از رسيدن پيرى) جانشان گرفته مىشود و بعضى ديگر به پستترين سالهاى عمر خود مىرسند تا آنجا كه پس از دانايى ديگر هيچ نمىدانند، و (نشانۀ ديگرِ رستاخيز اين است كه) زمين را خشك و پژمرده بينى اما چون بر آن آب فرو باريم به جنبش آيد و باليدن گيرد و همهگونه گياه شاداب بروياند.
تفسیر قرآن
بعد از بیان ترديد مخالفان در «معاد» دو دليل محكم و منطقی برای اثبات معاد می آورد و در اين آيه مي فرمايد:
«اي مردم، اگر در رستاخيز شكّ داريد، توجّه داشته باشيد، كه شما را از خاك، سپس از نطفه، بعد از لخته خوني، سپس از پاره گوشتي شكل يافته و شكل نايافته، آفريديم، تا قدرت خود را براي شما روشن سازيم؛ و بعضي جنين ها را تا مدّت معيّني در رحم مادران نگه مي داريم، تا دوران تكاملي خود را طيّ كنند؛ آن گاه شما را به صورت طفلي از شكم مادر بيرون آوريم، تا پس از مدّتي و طيّ مراحلي به كمال رشد رسيد و دانا و توانا گرديد. بعضي از شما پيش از رسيدن به پيري جانشان گرفته شود و بعضي ديگر آن قدر عمر مي كنند،كه به بدترين مرحله زندگي يعني پيري رسند. و نشانه ی ديگر رستاخيز اين است كه زمين خشك و مرده در زمستان، چون آب باران بر آن مي فرستيم، به حركت در مي آيد و از هر نوع گياه با طراوت مي روياند.
دوران پيرى پست ترين دوران عمر است؛ امّا سنّ معیّنی ندارد. هر زمان كه قواى عقلانى انسان ضعيف گردند، دوران پستى است.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر