معنای آیه
بالاخره به عنوان يك جمع بندي از سرنوشت ظالمان بي ايمان مي فرمايد:
و ما كسي را كه اسراف كند و به آيات پروردگارش ايمان نياورد، اين چنين جزا مي دهيم. و عذاب آخرت از اين هم شديدتر و پايدارتر است.
گاه انسان به هر جا روى مى آورد درها را گشوده مى بيند و گاه به هر طرف رو مى کند درها را باز می بيند. از اين دو حال تعبير به وسعت و تنگى معيشت تعبير مى شود. عامل اصلي تنگناها اعراض از ياد حق است.
ياد خدا مايه آرامش جان و تقوا و شهامت و اميد به زندگی و کار و تلاش است؛ ولی هر گاه با از ياد بردن خدا و بدون توجّه به هر گونه عبادت و معنويت و اخلاقی، غرق در شهوات و عيش و نوش گردد، نصيبش جز زندگی تنگ و يأس نخواهد بود. چون تنگى زندگى بيشتر به خاطر كمبودهاى معنوى و نبودن غناى روحى است.
جامعه هايى هم كه از ياد خدا روى گردانده اند، علىٰ رغم پيشرفت صنعت و فراهم بودن همه وسائل زندگى در اضطراب و نگرانى و تنگی زندگی هستند. كسی به ديگرى اعتماد نمى كند، رابطه ها همه بر محور منافع شخصى است. زندان ها مملو از جنايتكاران است، آلودگى به مواد مخدر و فحشاء آنها را اسير ساخته است. از اين رو مراد از سختى و تنگى زندگى، نداشتن نيست، بلكه بسيارى از سرمايه داران به خاطر حرص، ترس و دلهره، در فشار و تنگنا زندگى مى كنند.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر