تفسیر قرآن

از آنجا كه گاه پيامبر (ص) در رساندن مطالب قرآن كريم به مردم عجله مي ‏كرد، در اين آيه به آن حضرت مي فرمايد:

بزرگ است خداوند، آن پادشاه راستين، و تو ای پيامبر، پيش از آن كه وحی قرآن توسّط جبرئيل بر تو تمام شود، در تلاوت قرآن عجله مكن و بگو: پروردگارا، علم مرا افزون كن.

از عبارت «لاتَعجَل بِالقُرآنِ»‌ بر مي آيد، كه قرآن دو بار نازل شده: يك بار دفعي بر قلب پيامبر (ص) در شب قدر و بار ديگر به صورت تدريجي و آنچه آن حضرت دفعی دريافت كرده بود، هنگام نزول تدريجي قبل از وحي مي خوانده است.

البته عجله را با سرعت نبايد اشتباه كرد: سرعت آن است كه برنامه كاملا تنظيم شده باشد سپس بدون فوت وقت برنامه پياده شود ولى عجله آنست كه هنوز برنامه نياز به تكميل و بررسى داشته باشد، از اين رو سرعت، مطلوب است و عجله نامطلوب.

جملة: «رَبِّ زِدني عِلماً» نشان مي دهد، وقتي پيامبر (ص) که عقل و علم كلّ است، بايد از خدا درخواست افزايش علم كند، تكليف بقيّه روشن است؛ از اين رو، هر چند‌ افراط و افزون طلبي در بسياري از امور مذموم است؛‌ ولي در علم معني ندارد.

آري، از نظر اسلام علم مرز مكاني ندارد، بايد تا چين و ثريّا در طلبش رفت. علم گمشده مؤمن است و آن را نزد هر كه بيابد بگيرد و از گهواره تا گور دانش بجويد.

امام صادق (ع) فرموده: شب هاي جمعه روح پاك پيامبر (ص) و ارواح ما ائمّه (ع) به عرش خداوند مي روند و ارواح ما به بدن ها باز نمي گردد، مگر با علم و دانش تازه اي؛ و اگر چنين نبود، علوم ما پايان مي گرفت. (نورالثّقلين)

اين مضمون در روايات متعدّدى با عبارات گوناگون بيان شده و نشان مى ‏دهد، كه پيامبر و امامان تا پايان جهان بر علم و دانششان افزوده مى‏ شود.

پيامبر اكرم (ص) فرموده: داناترين مردم كسى است، كه دانش مردم را بر دانش خود بيفزايد، گران بهاترين مردم كسى است كه از همه داناتر باشد و كم ‏بها ترين مردم كسى است كه دانشش از همه كمتر باشد». (سفينة البحار، مادّه علم).

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر