تفسیر قرآن

خداوند رحماني كه فيض و رحمتش همه جا گسترده است و بر عرش مسلّط است.

بديهى است خدا نه تختى دارد و نه حكومتى همانند حاكمان بشر، بلكه منظور از «عرش خدا» مجموعه ی جهان هستى است، كه تخت حكومت او محسوب مى‏ شود؛

بنابراين «اِسْتَوىٰ‏ عَلَى الْعَرْشِ» كنايه از تسلط خداوند و احاطه كامل او نسبت به جهان هستى و نفوذ امر و فرمان و تدبيرش در سراسر عالم است.

اصولاً كلمه «عرش» در لغت عرب و «تخت» در فارسى غالباً كنايه از قدرت مى ‏باشد؛ مثلا مى‏ گوئيم فلان كس را از تخت فرو كشيدند، يعنى به قدرت و حكومتش پايان دادند و بر تخت نشست يعنی به قدرت رسيد.

امام صادق (ع) در معناي اين آيه فرموده: يعني همه چيز از نظر دوري و نزديكي براي خدا يكسان است؛‌ چنين نيست كه چيزي به او نزديك تر از چيز ديگر باشد». (تفسیر قمي)

امام كاظم (ع) در معناي اين آيه فرمود: يعني بر ريز و درشت مسلّط است. (الميزان)

و امام صادق (ع) فرموده:‌ خداوند با «اَلرَّحمنُ عَلَي العَرشِ استَويٰ»‌ خود را توصيف فرموده و همين طور هم هست. او مستولي بر عرش و جداي از خلق خويش است، نه اين كه عرش او را حمل كرده باشد‌ و يا در عرش خود را جا داده باشد و نه اين كه عرش او ممتاز از او باشد؛‌

ولي ما مي گوييم: او حامل عرش و نگه دارنده آن است و در اين باره همان را مي گوييم كه خودش در «وَسِعَ كُرسِيُّهُ السَّماواتِ وَالاَرضَ: كرسي او بر همه آسمان ها و زمين گسترده» بيان فرموده. (الميزان به نقل از توحيد)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر