معنای آیه
قرآن مجيد بعد از بيان صفات و ويژگي هاى منافقان، براى مجسّم ساختن وضع آن ها دو تشبيه گويا بيان مى كند: در تشبيه اوّل مى فرمايد: مَثَل منافقين، براي تشخيص راه مستقيم از راه هاي انحرافي، مَثَل کساني است، که در شبي ظلماني آتشي افروخته اند، تا در پرتو نورش راه را از بي راه بشناسند و به منزل مقصود برسند؛ ولي همين که آن آتش اطرافش را روشن ساخت، خدا آن آتش را به وسيله اي مانند باد يا باران خاموش مي سازد و آن ها را در تاريکي هاي جهل و کفر، حيران و رها مي سازد.
مثال براى تفهيم مطلب نقش مؤثّر دارد. با تشبيه مسائل معقول به محسوس راه را نزديك و عمومى می كند، درجه اطمينان را بالا برده و چراغ لجوجان را خاموش سازد.
قرآن کريم فرموده: منافقان براى رسيدن به کمال از «نار» يعنی آتش استفاده مى كنند كه هم دود دارد، هم خاكستر و هم سوزش، ولی مؤمنان از نور پرفروغ ايمان بهره مى گيرند. منافقان گرچه تظاهر به نور ايمان دارند؛ امّا باطنشان «نار» است.
امام باقر (ع) فرموده: «ذهاب نور» يعني وقتي حقّ تعاليٰ روح پيامبر (ص) را قبض نمود، ظلمت كفر و نفاق شايع شد و آن منافقان فضيلت اهل بيت (ع) را نديدند. (تفسير لاهيجي)
امام رضا (ع) فرمودند: «تَرَكَهُمْ فِي ظُلُماتٍ ...» یعنی خداوند آنان را به حال خود رها مىكند. (نورالثقلين)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر