تفسیر قرآن

چون ذوالقرنين چنين سدّ محكمي ساخت، گفت: اين از رحمت پروردگارم است كه اين امكانات را در اختيارم قرار داده است؛ و چون در آستانه قيامت وعده پروردگارم فرا رسد، آن را فرو خواهد ريخت و آن را هموار خواهد كرد و وعدة پروردگارم حقّ است.

امّا بعضى وعده خدا را اشاره به پيشرفت هاى علمى بشر مى‏ دانند، كه هواپيماها، هليكوپترها و موشک ها تمام موانع را برمى ‏دارد.

«علّامه طباطبايي» گويد: امّا اين كه چرا كورش را ذوالقرنين گفته ‏اند: مجسّمه ای سنگى كه اخيراً در مشهد مرغاب در جنوب ايران از کوروش كشف شده، جاى هيچ ترديدى نمى‏ گذارد، كه همو ذوالقرنين بوده و وجه تسميه‏ اش اين است كه در اين مجسّمه‏ دو شاخ ديده مى‏ شود، كه هر دو در وسط سر او در آمده، يكى از آن دو به طرف جلو و يكى ديگر به طرف عقب خم شده و اين با گفتار قدماى مورّخين كه در وجه تسميه او به اين اسم گفته‏ اند تاج و يا كلاه خودى داشته كه داراى دو شاخ بوده درست تطبيق مى‏ كند.

امّا سيرش به طرف مغرب همان سفرش بود که براى سركوبى و دفع «ليديا» كرد، كه با لشکرش به طرف كورش مى ‏آمد و آمدنش به ظلم و طغيان و بدون عذر و مجوزى بود.

كورش به طرف او لشگر كشيد و او را فرارى داد و تا پايتخت كشورش تعقيبش كرد و پايتختش را فتح نموده او را اسير نمود و در آخر او و يارانش را عفو نموده، اكرام و احسانشان كرد؛ با اين كه حق داشت، كه سياستشان كند و به كلّى نابودشان سازد. (الميزان)

هردوت مورخ يونانى مى ‏نويسد: كورش فرمان داد تا سپاهيانش جز به روى جنگجويان شمشير نكشند و هر سرباز دشمن كه نيزه خود را خم كند او را نكشند.... كورش پادشاهى كريم و سخى و بسيار ملايم و مهربان بود، مانند ديگر پادشاهان به اندوختن مال حرص نداشت‏؛ بلكه نسبت به كرم و عطا حريص بود، ستم‏ زدگان را از عدل و داد برخوردار مى ‏ساخت و هرچه را متضمن خير بيشتر بود دوست مى ‏داشت.(تفسیر نمونه)

در سرزمين قفقاز ميان درياى خزر و درياى سياه سلسله كوه‏هايى است همچون يك ديوار كه شمال را از جنوب جدا مى‏ كند، تنها تنگه ‏اى كه در ميان اين كوه‏هاى ديوار مانند وجود دارد تنگه «داريال» است و در همانجا تا كنون ديوار آهنين باستانى به چشم مى‏ خورد و به همين جهت بسيارى معتقدند كه سد ذوالقرنين همين سد است.

جالب اين كه در آن نزديكى نهرى است به نام «سائرس» كه بمعنى «كورش» است (يونانيان كورش را سائرس مى‏ ناميدند). (تفسیر نمونه)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر