تفسیر قرآن

چون موسي (ع) و يار همسفرش يوشع به جاي اوّل يعني كنار آن صخره اي كه در نزديك مجمع البحرين بود بازگشتند، آنجا همان كسي را كه براي ملاقات با او بيرون آمده بودند يافتند و آن بنده اي از بندگان ما (خضر) بود، كه از جانب خود رحمتي به او عطا كرده و از نزد خود به او دانش آموخته بوديم.

علمي كه خدا به خضر داده بود،‌ به «علم لدنّي» معروف است؛ زيرا قرآن كريم در مورد آن فرموده: «وَ عَلَّمناهُ مِن لَدُنّا عِلماً»‌. و علم لدنّي همچون رحمت مخصوص اولياست، كه غير خدا در آن دخالتي ندارد و از راه استدلال به دست نمي آيد؛ بلکه در اثر تقوا حاصل می شود.

پيامبر اکرم (ص) فرموده: هنگامي كه موسيٰ خضر را ملاقات كرد، پرنده اي در برابر آن دو ظاهر شد و با منقارش قطره اي از آب برداشت. خضر به موسيٰ گفت: مي داني اين پرنده چه مي گويد؟ موسيٰ گفت: چه مي گويد؟ خضر گفت: مي گويد: دانش تو و دانش موسيٰ در برابر علم خدا چون قطره اي است‌، كه منقار من از آب برداشت. (الميزان)

امام صادق (ع) فرمود: موسىٰ در علم شرع از خضر آگاه‏تر بود، ولى خضر در رشته و مأموريّت ديگرى غير از آن، آگاه‏تر بود. (الميزان)

حضرت خضر به دلائل زير پيامبر بوده است:

1 ـ كسى كه استاد پيامبرى چون موسىٰ مى ‏شود حتماً پيامبر است.

2 ـ تعابير «عَبْدِنا، عَبْدِهِ، عِبادِنا» در قرآن، غالباً مخصوص انبیاست.

3 ـ خضر به موسىٰ گفت: تمام كارهاى خارق ‏العاده كه از من ديدى و صبر نكردى، همه طبق‏ رأى خدا بوده، نه رأى من. «ما فَعَلْتُهُ عَنْ أَمْرِي»

4 ـ كسى كه پيامبر اولوالعزمى، تسليم او باشد، معصوم و پيامبر است.

5 ـ علم لدنّى، مخصوص انبياست و خدا در باره خضر فرمود: «عَلَّمْناهُ مِنْ لَدُنَّا». (تفسير نور)

در روايات آمده: خدا خضر را طول عمر داده و تا امروز هم زنده است.... معجزه خضر اين بوده، كه روي هر چوب خشكي مي نشست سبز مي شد و بر هر زمين بي علفي مي نشست، سبز و خرّم مي گشت؛ از اين رو، او را خضر ناميده اند. (الميزان)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر