تفسیر قرآن

بعد از بيان گوشه اي از رستاخيز، به بيان جريان خلقت آدم و سرپيچي ابليس از دستور خدا براي سجده بر آدم و مطرود شدن او از درگاه خدا‌ و گمراهي انسان ها در نتيجه وسوسه هاي شيطان، مي پردازد و مي فرمايد:

«وقتي به ملائكه گفتيم: بر آدم سجده كنيد، پس همه سجده كردند جز ابليس كه از جنّ بود و از فرمان پروردگارش سر بتافت. با اين حال باز شما آدميزادگان، شيطان و ذرّيّه اش را به جاي من اولياي خود مي گيريد،‌ و حال آن كه آن ها دشمن شمايند! و مي خواهد شما را گمراه كنند و با خود به جهنّم برند. چه جایگزینی بدی است برای ستمکاران.

ابليس هر چند از فرشتگان نبود؛ ولي در اثر عبادت و بندگي خدا، در صف فرشتگان و به قولي معلّم آن ها گرديده بود؛‌ امّا به خاطر غرور و تکبّر و سركشي در مقابل پروردگارش سقوط كرد و همه عبادات چند هزارساله خود را از دست داد و فاسق شد و مطرور و ملعون الاهي گردید.

بی نمازها كه سجده ‏اى ندارند، از ابليس‏ هم بدترند.

شیطان هزار بار بهتر ز بی نماز

کان سجده بر آدم و این بر خدا نکرد

سجده سه نوع است:

يکی سجده‏ عبادت، كه مخصوص خداست، مثل سجده‏ نماز.

دوّم سجده‏ اطاعت، مثل سجده‏ فرشتگان بر آدم، که برای اطاعت فرمان خدا بود

و سوّم سجده‏ تحيّت، تكريم و تشكّر از خداوند يا سجده شکر، مثل سجده‏ يعقوب بر عاقبت يوسف.

هر چند در آيات مختلف قرآن كرارا از داستان آفرينش آدم و سجده فرشتگان براى او و سرپيچى ابليس، سخن به ميان آمده، ولى در هر مورد نكته ‏اى و يک بُعد از آن در نظر بوده است.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر