تفسیر قرآن

بعد از دستور به نمازهاي واجب يوميّه، در مورد نمازهاي مستحبّي مي فرمايد:

«پاسي از شب را از خواب برخيز‌ و به خواندن نماز (نافله ی‌ شب) پرداز؛ باشد، كه پروردگارت تو را به مقامي ستوده و برجسته برساند».

بعد از چند ساعت خواب در شب، خستگيِ تكاپوي روزانه از تن و جان بيرون مي رود و انسان شادابي و حضور قلب خاصّي پيدا مي كند، و پرداختن به نماز و راز و نياز با خدا، براي تصفيه ی روح و اخلاص در این زمان بسيار مؤثّر است.

سه چيز بر پيامبر اكرم (ص) واجب بود و بر ديگران مستحبّ: نماز شب، مسواك و سحرخيزى. (تفسير فرقان)

پيامبر (ص) در وصايايش به علی (ص) فرمود: تو را به امورى سفارش مى‏ كنم، همه را حفظ كن. سپس فرمود: خداوندا، او را بر انجام اين وظائف يارى فرما، آن گاه سه بار فرمود: بر تو باد به نماز شب. (تفسير نمونه)

پيامبر اسلام (ص) به جبرئيل فرمود: مرا پند ده. جبرئيل گفت:يا محمّد، عِش ماشِئتَ، فَاِنَّكَ مَيِّتٌ؛ وَ اَحبِب ما شِئتَ، فَاِنَّكَ مُفارِقُهُ، وَاعمَل ماشِئتَ، فَاِنَّكَ مُلاقيهِ، وَاعلَم اَنَّ شَرَفُ المُؤمِنِ صَلوٰتُهُ بِاللَّيلِ وَ عِزُّهُ كَفُّهُ عَن اِعراضِ النّاسِ:

اى محمّد، هر چه مى‏ خواهى عمر كن امّا بدان كه سرانجام خواهى مرد؛ و به هر چه مى‏ خواهى دل ببند امّا بدان سرانجام از آن جدا خواهى شد و هر عملى مى ‏خواهى انجام ده ولى بدان سرانجام، عملت را خواهى ديد، و نيز بدان كه شرف مؤمن نماز شب اوست و عزتش خوددارى از ريختن آبروى مردم است». (وسائل 5/ 269)

نماز شب يازده ركعت است: چهار نماز دو ركعتي به نام نافله ي شب، يك دو ركعتي به نام «نافله ی شفع» و يك نماز يك ركعتي به نام «نافله ی وتر». نمازهاي نافله مثل نماز صبح انجام مي شود، اذان و إقامه ندارد و قنوت وتر بهتر است طولاني باشد.

پيغمبر اكرم (ص) ‏فرموده: خَيرُكُم مَن اَطابَ الكَلامَ وَ اَطعَمَ الطَّعامَ وَ صَلّىٰ بِاللَّيلِ وَالنّاسَ نِيامٌ:

بهترين شما كسانى اند كه در سخن مؤدّبند، گرسنگان را سير مى ‏كنند و در شب هنگامی كه مردم خوابند نماز مى‏ خوانند». (بحارالانوار 87 / 142)

امام صادق (ع) مى‏ فرمايد: پاداش نماز شب آن قدر زياد است كه خداوند مى‏ فرمايد: «فَلاتَعْلَمُ نَفْسٌ ما اُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ جَزاءً بِما كانُوا يَعْمَلُونَ:

كسی پاداشى را كه براى آنان درنظر گرفته شده نمى‏ داند. (مجمع)

امام صادق (ع) به يكى از يارانش فرمود: لاتَدَع قِيامُ اللَّيلِ؛ فَاِنَّ المَغبونَ مَن حُرِمَ قيامُ اللَّيلِ: دست از قيام شب برمدار، مغبون كسى است كه از قيام شب محروم است». (بحار 87/142)

علي (ع) ‏فرمود: قيام شب موجب صحّت جسم و خوشنودي پروردگار و در معرض رحمتش قرار گرفتن و تمسّك به اخلاق پيامبران. (بحار 87/138)

و امام صادق (ع) فرموده: انسان گاهي بر اثر دروغی که گفته از نماز شب محروم شود؛ و چون از نماز شب محروم شد، از روزي هاي مادّي و معنوي نيز محروم گردد. (بحار 87/138)

و حضرت على (ع) فرموده: گناهان و اعمال و رفتار بد انسان، موجب محروميّت او از نماز شب مى ‏شود. (بحار 87/ 145)

امام صادق (ع) فرمود: نماز شب آن قدر با اهميّت است كه هيچ كس پاداشي را كه براي آن در نظر گرفته شده، نمي داند. (مجمع البيان)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر