سوره اسراء - آیه 42 - جزء 15
قُل لَّوْ كَانَ مَعَهُ آلِهَةٌ كَمَا يَقُولُونَ إِذًا لَّابْتَغَوْا إِلَىٰ ذِي الْعَرْشِ سَبِيلًا
معنای آیه
بگو: «اگر - چنانکه میگویند- با او خدایانی [دیگر] بود، در آن صورت حتماً در صدد جستن راهی به سوی [خداوند،] صاحب عرش، برمیآمدند.»
تفسیر قرآن
از آنجا كه مشركين به آلهه و پروردگاراني غير خداي تعاليٰ معتقد بودند و هر يك از آن ها را عهده دار تدبير بخشي از امور عالم می دانستند، در اين آيه خطاب به رسول خدا (ص) به بيان يك دليل محكم بر توحيد، كه در فلسفه و كلام «برهان تمانع» نام دارد می پردازد و مي فرمايد:
«اگر چنان كه مشركان مي گويند، خدايان ديگري بودند، سعي مي كردند راهي به آن خداي صاحب عرش بيابند و با منازعه بر او غالب شوند، ملك او را از كفش بيرون كرده و او را از عرش خود به زير كشند و قلمرو قدرت خود را توسعه دهند.
اگر گفته شود: چه مانعى دارد، كه خدايان متعدّد با همكارى يكديگر بر اين عالم حكومت كنند؟ و چون همه خدا و واجد همه کمالات اند، طبعاً نزاعی هم ندارند؛
گوييم: لازمه تعدّد وجود، اختلاف است، چون اگر هيچ اختلافى نداشته نباشند، تعدّدی ندارند بلكه يك چيزاند.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر