تفسیر قرآن

مقدارى طلا، نزد پيامبر (ص) آوردند، پيامبر (ص) در همان زمان همه‏ را انفاق كرد. روز بعد فقيرى از حضرت درخواستى كرد. حضرت چيزى نداشت، كه به او بدهد. مرد فقير حضرت را سرزنش كرد. اين آيه نازل شد. (نورالثّقلين) و به او فرمود:

نه همچون بخيلان، كه گويي دست هاشان به گردنشان زنجير شده، دستت را در گردنت زنجير كن، که خسيس باشی و هيچ بخشش نکنی و نه كاملاً دستت را بگشا و هر چه داري ببخش،‌ طوری كه خود فقير ماني و مورد سرزنش قرارگيري.

بعد از نزول اين آيه هنگامى كه كسى چيزى از پيامبر (ص) مى‏ خواست و حضرت چيزى نداشت كه به او بدهد مى‏ فرمود: «يَرزُقَنَا اللهُ وَ اِيّاكُم مِن فَضلِهِ: اميدوارم خدا ما و تو را از فضلش روزى دهد». (مجمع)

اسراف خارج شدن از اعتدال است، مثل صرف مال در تهيّه غذاهای گران قيمت و تبذير ريخت ‏و پاش است؛ مثل تهيّه غذای زیاد برای دو نفر ميهمان و دور ريختن بقيّه.

«فَتَقعُدَ مَلُوماً مَّحسُورًا» یعنی دست دهنده داشته باش و همچون بخيلان كه گويى دست هاشان به گردنشان بسته‏ اند و توان انفاق ندارند مباش؛ ولی بخشش بى حساب هم مكن، كه نادار شده، مورد ملامت قرار گيرى.

امام صادق (ع) فرمود: كسى كه از مالش چنان بخشش كند كه چيزى براى خود نگذارد، در مصرف حلال اسراف كرده است. (نورالثقلين)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر