تفسیر قرآن

بعد از امر به توحيد ذاتي، به توحيد عبادي پرداخته مي فرمايد:

و پروردگارت مقرّر داشته، كه جز او را نپرستيد و نسبت به پدر و مادر نيكي كنيد. از جمله هر گاه يكي يا هر دوي آن ها نزد تو به سنّ پيري و شكستگي برسند؛ به طوري كه نيازمند به مراقبت و نگه داري باشند، آن ها را مورد محبّت قرار ده و حدّ اقل بي احترامي كه گفتن لفظ «اُف:‌ اَه» است به آن ها نگو‌ و بر سر آن ها فرياد نزن؛ بلكه با گفتار نيك و كريمانه با آن ها سخن بگو.

نمى‏ گويد معبود ديگرى را با خدا پرستش مكن، بلكه مي گويد: «قرار مده» تا معنى وسيع ترى داشته باشد، يعنى نه در عقيده، نه در عمل، نه در دعا و تقاضا و نه در پرستش معبود ديگرى را در كنار «الله» قرار مده.

احسان به پدر و مادر بعد از مسأله توحيد خدا واجب ‏ترين واجبات است همچنان كه مسأله عقوق بعد از شرك ورزيدن به خدا از بزرگ ترين گناهان كبيره است.

مردى از پسرش نزد پيامبر (ص) شكايت كرد و گفت: روزى من قوى و پولدار بودم و به فرزندم كمك مى‏ كردم، امّا امروز او پولدار شده و به من كمك نمى‏ كند.

رسول خدا (ص) گريست و فرمود: هيچ سنگ و شنى نيست، كه اين قصّه را بشنود و نگريد! سپس به آن فرزند فرمود: «اَنتَ وَ مالُكَ لِاَبيكَ: تو و دارايى ‏ات از آنِ پدرت هستيد». (تفسير فرقان)

در حديث آمده: حتّىٰ اگر والدين فرزند خود را زدند، فرزند بگويد: «خدا شما را ببخشد» كه اين كلمه همان «قول كريم» است. (كافى، 2/157)

پيامبر اكرم (ص) فرموده: «أنَا وَ عَلىٌّ أبَوا هذِهِ الاُمَّةِ: من و علی پدر اين امّتيم. (بحار 16/ 95)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر