تفسیر قرآن

از آنجا كه انسان موجودي عجول است، گاهي بدون مطالعه بعضي از بدي ها و شرور را كه با هوس هاي او سازگارند، اختيار مي كند؛ همان گونه كه نيكي ها را طلب مي كند.

و حتّیٰ گاهي در دعاهايش اين بدي ها و شرور را از خدا طلب مي كند. يعنی شما اين قرآن كريم را كه سعادت دنيا و آخرت شما در آن است، مي گذاريد و به آنچه هوا و هوستان مي خواهد عمل مي كنيد.

«دعا» در اينجا شامل هرگونه طلب و خواستن است، اعم از اينكه با زبان بخواهد و يا عملاً براى به دست آوردن چيزى به تلاش پردازد.

شتابزدگى انسان در تحصيل خير و منفعت سبب مى‏ شود كه تمام جوانب مسائل را مورد بررسى قرار ندهد و در نتيجه نتواند خير واقعى خود را تشخيص دهد.

هر چند به طور تکوینی خير و شر همه با قدرتى که خدا به آدمی داده تحقق مى‏ يابند؛

ولي تشریعاً فقط باید خیر انجام دهد و از شر اجتناب کند؛ ولی انسان به خاطر استعجالى كه دارد، قدر نعمت هدايت الاهى را نمى‏ داند و به همان عشق و علاقه كه خير را مى‏ طلبد در طلب شر مى ‏رود.

بلكه به مجرد اين كه عملى را مورد علاقه و مطابق ميلش يافت و قدرتش بر انجام آن نيز مساعدت نمود، انجامش مى ‏دهد.

رسول خدا (ص) فرموده:‌ «اِنَّما اَهلَكَ النّاسُ العَجَلَةُ وَلَو اَنَّ النّاسَ تَثَبَّتوا لَم يُهلَك اَحَدٌ: مردم را عجله هلاك مي‏ كند؛ اگر مردم با تأمّل كارها را انجام مي ‏دادند، كسي هلاك نمي‏ شد». (سفينة البحار 1/129)

و رسول خدا (ص) فرموده: «اِنَّ الاِناةَ مِنَ اللهِ وَالعَجَلَةُ مِنَ الشَّيطانِ: تأنّي از خداست و عجله از شيطان است. (سفينة البحار 1/129)

امام صادق (ص) فرمود:‌ «مَعَ التَّثَبُّتِ تَكونُ السَّلامَةِ وَ مَعَ العَجَلَةِ تَكونُ النَّدامَةِ: سلامت در درنگ است و با عجله ندامت. (سفينة البحار 1/129)

امام صادق (ع) فرموده: راه نجات و هلاكت را بشناس، مبادا از خدا چيزي طلبي كه نابوديت در آن است؛ در حالي كه گمان مي بري نجاتت در آن است. خدا فرموده: انسان دعاي شرّ مي كند آن گونه كه دعاي خير مي كند؛ چون انسان عجول است. (نورالثّقلين)

ولي اگر بعد از بررسي خير بودن چيزي معلوم شد ديگر نبايد در انجامش تأخير كند، بلكه بايد بلافاصله آن را انجام دهد:

«در كار خير حاجت به هيچ استخاره نيست»

رسول اكرم (ص) هم فرموده: اِنَّ اللهَ يُحِبُّ مِنَ الخَيرِ ما يَعجَل: خداوند كار نيكي را دوست دارد، كه در آن شتاب شود. (كافي، كتاب ايمان و كفر، باب تعجيل در كار خير، ح 4)

و امام صادق (ع) فرموده: پدرم مي فرمود: چون اراده ی كار خيري كردي بشتاب؛ زيرا نمي داني چه پيش مي آيد. (همان، حديث 3)

و امام باقر (ع) فرمود: كسي كه قصد كار خيري كند، بايد بشتابد؛ زيرا هر چه در آن تأخير رود، شيطان را نسبت به آن مهلتي باشد. (همان، ح 9)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر