تفسیر قرآن

بعد از بحث از ايمان وكفر، در اين آيه كسانی را كه كافر و مرتد شوند تهديد نموده مي فرمايد:

هر كس بعد از ايمانش به خدا كافر شود، جزايش دوزخ است؛ جز كسي كه تحت فشار واقع شده،‌ در حالي كه قلبش مملوّ از ايمان است؛ امّا اگر كسي كه به اسلام ايمان آورده، سينه اش را برای كفر گشوده و كفر را پذيرفته و به آن خوشنود گشته، مورد خشم خدا قرار خواهد گرفته و عذاب بزرگ خداوند در جهان ديگر هم در انتظار اوست.

مشركين عمّار و پدر و مادرش ياسر و سميّه را شكنجه كردند، تا از اسلام برگردند و چون تسليم نشدند آنان را به قتل رساندند؛ ولي عمّار هر چه خواستند به زبان آورد و نجات يافت.

برخي گفتند: عمّار كافر شده است. پيامبر (ص) فرمود: هرگز، عمّار سر تا پايش ايمان است. در اين موقع عمّار با چشم گريان نزد پيامبر (ص) آمد. پيامبر (ص) به او فرمود: چه پشت سر داري؟ گفت: بدي. من خدايانشان را به نيكي ياد كردم. پيامبر (ص) در حالي كه چشمانش را مسح مي ‏كرد، فرمود: اگر باز هم گرفتار شدي، سخنت را تكرار كن. (مجمع البيان)

و در مجمع البيان از ابن عباس و قتاده روايت كرده كه گفته ‏اند: اين آيه در باره جماعتى ‏نازل شد كه مجبور شده بودند و آن جماعت عمّار و پدرش ياسر و مادرش سميه و صهيب و بلال و خباب بودند كه شكنجه شدند و در آن شكنجه پدر و مادر عمار كشته شدند و عمار با زبانش چيزى به آنها گفت كه راضى شدند.

از آنجا كه حفظ جان از جمله واجبات است، هر گاه انسان تحت فشار قرار گيرد، «تقيّه» واجب است، تا بيشتر بماند و بيشتر عبادت خدا کند و به خلق او خدمت کند.

امام صادق (ع) گويد: رسول خدا (ص) فرمود: چهار چيز از امّت من برداشته شده:

يكي آنچه از روي خطا از ايشان سر زند،

دوّم آنچه كه فراموش كنند،

سوّم آنچه كه بدان اكراه و اجبار شوند،

چهارم آنچه از وسع و طاقتشان بيرون باشد و اين در كتاب خداست، كه فرموده:‌ «اِلَّا مَن اُكرِهَ وَ قلبُهُ مُطمَئِنٌّ بِالايمانِ». (تفسير عياشي)

و امام صادق (ع) فرمود: «اَلتَّقِيَّةُ‌ تُرسُ المُؤمِنِ، وَالتَّقِيَّةُ حِرزُ المُؤمِنِ: تقيّه سپر مؤمن است و تقيّه وسيله ی حفظ مؤمن است. (وسايل ، 11/24 ح 6)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر