تفسیر قرآن

و در اين آيه مي فرمايد:

«تنها كساني افترا مي بندند، كه به آيات الاهي ايمان ندارند و دروغگو هستند»؛ زيرا هيچ دروغي بزرگ تر از اين نيست، كه كسي به فرستادگان خدا دروغ بندد و بدين وسيله مانع ايمان آوردن توده هاي مردم بدان ها و رسيدن آن ها به سعادت دنيا و آخرت باشد.

رابطه دروغ و گناهان ديگر از اين نظر است، كه انسان گناهكار براى پوشاندن آثار گناه معمولاً متوسّل به دروغ می شود.

علاوه بر قرآن کریم در فرموده های معصومین (ع) به راستگويى و مبارزه با كذب و دروغ فوق العاده اهمّيیت داده شده است، از جمله:

امام حسن عسكري (ع) فرموده: «جُعِلَت الخَبائِثُ كُلُّها فى بَيتٍ وَ جُعِلَ مِفتاحُها الكِذب: تمام پليدي ها در اتاقي قرار داده شده و كليد آن دروغ است. (جامع السّعادات ‌2/233)

و امير مؤمنان (ع) فرموده: انسان طعم ايمان را نمي‏ چشد، تا دروغ را ترك گويد، خواه شوخي باشد يا جدّي. (تفسير نمونه به نقل از مشكاة الانوار)

امام علي (ع) به فرزندش امام حسن (ع) فرمود: اِيّاكَ وَ مُصادَقَةَ الكَذّابِ؛‌ فَاِنَّهُ كَالسَّرابِ‌: يُقَرِّبُ عَلَيكَ البَعيدَ وَ يُبَعِّدُ عَلَيكَ القَريبَ: از دوستي با دروغگو بپرهيز، كه او به سراب ماند. دور را به تو نزديك و نزديك را به تو دور مي نماياند. (نهج البلاغه، حكمت 38)

امام صادق (ع) فرموده: به طول ركوع و سجود شخص نگاه نكنيد، چون بسا عادت او شده باشند؛ بلكه به راستگويي و امانتش نگاه كنيد. (سفينة البحار، مادّه صدق)

شخصى به پيامبر اکرم (ص) عرض كرد: گناهان زيادی انجام می دهم، اوّل کدام را ترک کنم؟ پيامبر (ص) فرمود: دروغ. او تعهد كرد كه هرگز دروغ نگويد.

هنگامى كه خارج شد، چون خواست عمل منافى عفت انجام دهد، با خود گفت: اگر فردا پيامبر (ص) از او در اين باره سؤال كند، اگر بگويد چنين عملى انجام نداده ام، دروغ است و اگر راست بگويد حد بر او جارى مى‏ شود. در رابطه با ساير گناهان نيز چنين فکر کرد؛ بدين ترتيب همين ترك دروغ سبب شدکه همه گناهان را ترک کند. (تفسير نمونه)

امام على (ع) مى ‏فرمايد: اَلصِّدقُ يَهدى اِلَى‏البِرِّ وَالبِرُّ يَهدى اِلَى الجَنَّةِ: راستگويى دعوت به نيكوكارى مى ‏كند، و نيكوكارى دعوت به بهشت» (مشكاة الانوار طبرسى، صفحه 157)

امام باقر (ع) فرمود: «اِن اللهَ عَزَّ وَ جَلَ جَعَلَ لِلشَّرِّ اَقفالاً، وَ جَعَلَ مَفاتيحَ تِلكَ الاَقفالُ الشَّرابُ، وَالكِذبُ شَرٌّ مِنَ الشَّرابِ: خداوند متعال براى شر و بدى، قفل هايى قرار داده و كليد آن قفل ها شراب است. دروغ از شراب هم بدتر است». (اصول كافى جلد 2 صفحه 254)

و در حدیثی آمده: «سُئِلَ رَسولُ اللهِ (ص) يَكونُ المُؤمِنِ جَباناً؟ قالَ نَعَم، قيلَ وَ يَكونُ بَخيلاً؟ قالَ نَعَم، قيلَ يَكونُ كَذّاباً؟ قال لا: از پيامبر پرسيدند: آيا انسان با ايمان ممكن است ترسو باشد فرمود: آرى، باز پرسيدند: آيا ممكن است بخيل باشد؟ فرمود: آرى، پرسيدند آيا ممكن است كذّاب و دروغگو باشد؟ فرمود نه» (جامع السعادات جلد 2 صفحه 322)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر