تفسیر قرآن

بعد از بیان بخشى از نعمت هاى مهم الاهى در جهان نباتات و حيوانات برای سوق مردم به آفريدگار یکتای دانا و تواناشان، در آياتی از طريق دگرگونى نعمت هائی كه از اختيار انسان بيرون است پرداخته، ابتدا می فرماید:

روزي شما به دست خداست و او با علم و حكمتش بعضي از شما را در روزي بر بعضي ديگر برتري مي دهد؛ امّا آن ها كه خداوند به خاطر امتحان از نظر رزق بر ديگران برتري داده است و داراي ثروت و مكنت بيشتري هستند، به خاطر بخل و تنگ نظري حاضر نيستند، مقداري از آنچه را خدا به آنها عنايت فرموده، به كساني كه از نظر روزي پايين ترند و نيازمندند، بدهند، تا آن ها هم حوائجشان برطرف شود. آيا نعمت خدا را انكار مي ‏كنند؟

بنا بر اين آيه، مسلمانان باید با افراد خانواده و نيز در برابر زيردستان بدون قائل شدن امتيازي چون دندانه هاي شانه در كنار هم زندگي كنند.

از آنجا كه مردم برای نيل به مادّيّات از هيچ جنايتی فروگذار نمی كنند، اسلام مردم را به ناپايداری دنيا توجّه مى‏ دهد و آنجا كه بعضی به بهانه زهد، هيچ تلاشی نمی کنند، آن ها را به اهمّيّت تلاش تشويق می کند، يعنی در واقع از افراط و تفريط جلوگيری می کند.

در تفسير علي بن ابراهيم آمده: براي انسان سزاوار نيست، كه در خانه غذاي اختصاصي داشته باشد. (تفسير قمي)

از اين آيه استفاده مي شود، در اجتماع يكي بايد رئيس باشد يكي مرئوس، يكي كارمند باشد، يكي معلّم و استاد و يكي كارگر و ديگري رفتگر و سوّمي كشاورز و چهارمي عطّار و بقّال و... تا چرخ اجتماع بچرخد.

البتّه اين افراد از نظر حقوق و مزايا هم بايد متفاوت باشند؛ ولي لازمه اين حرف هم اين نيست، كه بين افراد جامعه اختلاف طبقاتي شديد باشد؛ بلكه بايد حدّ اقلّ زندگي براي همه افراد فراهم باشد، تا همه بتوانند پيشرفت لازم در همه زمينه ها بنمايند.

و اگر همه مردم از نظر ثروت يكسان بودند، كمالات معنوي همچون سخاوت، ايثار، حمايت، شفقت و... در انسان ظاهر نمي شد.

امام صادق (ع) فرمود: اَلكادُ لِعِيالِهِ كَالمُجاهِدِ في سَبيلِ اللهِ: كسي كه براي خانواده اش تلاش كند، همچون مجاهد در راه خداست. (وسايل 12/48)

در روايات اسلامي به تلاش براي تأمين معاش بسيار تأكيد شده است؛ و كسي كه با داشتن تن سالم بدون انجام كاري براي گشايش روزي تنها دعا مي كند، از جمله كساني شمرده شده كه دعايشان مستجاب نمي شود.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر