تفسیر قرآن

بعد از استدلال بر توحيد و نقد شبهات منکران نبوّت و سجده و خضوع همه موجودات، در ابطال دوگانه پرستی مي فرمايد: «و خدا فرموده:‌ دو معبود مگيريد. جز اين نيست، كه معبود شما همان خداي يگانه است؛‌ پس تنها از من بترسيد و مرا عبادت کنید».

وحدت نظام آفرينش و وحدت قوانين حاكم بر آن، خود دليلى قطعی بر وحدت آفريدگار و وحدت معبود است.

از آن رو، در اين آيه تنها نفى دو معبود شده، در حالى كه اقوام و ملل بت ها و معبودهاى بسيار داشته اند، چند وجه گفته شده:

1 ـ پرستش دو معبود غلط است تا چه رسد به پرستش معبودهاى متعدّد.

2 ـ در اينجا همه معبودهاى باطل يكى محسوب شده، مى‏ گويد دو معبود حق و باطل نپرستيد.

3 ـ عرب هاى جاهلى در حقيقت دو معبود داشتند: یکی الله که او را خالق جهان می دانستند و دیگر بت که او را واسطه میان خود و الله بود.

4 ـ ممكن است این آيه ناظر به نفى عقيده «دوگانه پرستان» باشد كه قائل به دو خالق بودند: یکی اهورامزدا که او را خالق نور و خيرات می دانستند و دیگر اهریمن که او را خالق ظلمات و شرور می دانستند.

حکيمی گفته: پروردگارت به تو امر فرموده: دو معبود مپرست، امّا تو اين همه معبود براى خود ساختى، نفس سركش تو بتى است، هوى و هوست بت ديگر، دنيا و هدف هاى مادّيّت بت هاى ديگر. تو حتّىٰٰ در برابر انسان ها سجده مى‏ كنى، تو چگونه يگانه پرستى؟!» (مجمع البيان)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر