تفسیر قرآن

و در اين آيه براي اين كه مشركان بدانند، كه زنده كردن مردگان براي خداوندي، كه قدرتش از هر نظر نامحدود است، آسان است؛ مي فرمايد:

ما چون چيزي را اراده کنيم، سخن ما تنها اين است كه به آن بگوييم: «باش»‌ آن هم موجود مي شود». اراده خدا همان فعل اوست.

اميرمؤمنان (ع) می فرمايد: «انشَأ الخَلقَ اِنشاءً وَابتَدَأهُ اِبتِداءً، بِلارَويَّةٍ اَجالَها وَ لاتَجرِبَةٍ استَفادَها: خلقت را آغاز کرد و موجودات را بيافريد، بدون فکر و انديشه ای يا استفاده از تجربه ای». (نهج البلاغه، خطبه اوّل)

بنا بر حديثى هم آمده: شخصی از امام على بن موسى الرضا (ع) پرسيد: در باره اراده خدا و اراده خلق توضيحى بفرمائيد،

امام فرمود: اراده خلق همان تصميم باطنى و سپس افعالى است كه بعد از آن آشكار مى‏ شود، ولى اراده خدا همان ايجاد كردن اوست و نه غير آن؛ زيرا كه در خدا نه انديشه‏ اى وجود دارد و نه تصميم و نه تفكّر، اين صفات در باره خدا مفهوم ندارد،

اين ها صفات مخلوقات است؛ بنابراين، اراده خدا همان ايجاد افعال است لاغير، خداوند مى ‏فرمايد: موجود باش، آن هم موجود مى ‏شود بى‏ آن كه حتّىٰ نياز به سخن گفتن به زبان و تصميم گرفتن و تفكّر داشته باشد و اين اراده خدا همچون ذاتش غير قابل توصيف است. (كافى جلد اول، باب الاراده حديث 3)

صفوان بن يحيىٰ گفته: به ابى الحسن (ع) عرض كردم فرق اراده خدا و خلق چيست؟

فرمود: اراده خلق نيت ضمير و عملى است كه بعد از آن انجام مى ‏دهد، اما اراده خداى تعالىٰ عبارت است از احداث و ايجاد؛ زيرا خدا فكر نمى‏ كند و تصميم نمى‏ گيرد، اين صفات، صفات مخلوقات اوست، پس اراده خدا همان فعل اوست و لاغير، هر چه را اراده كند مى‏ گويد (موجود) باش پس‏ (موجود) مى‏ شود، تازه همين گفتنش هم به زبان و لفظ و حتّىٰ به همّت و تفكر نيست و حتى نمى ‏توان گفت چگونه است، چون براى خدا چگونگى نيست». (كافى 1/ 109، ح 3)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر