تفسیر قرآن

هنگامى كه حساب و پاداش و كيفر هر یک از سردمداران کفر و پيروانشان پايان يافت، شيطان كه عامل گمراهي هر دو گروه بوده، به آن ها ‏گويد: «خدا به شما وعده ی حقّ داد و من به شما وعده دادم و خلاف كردم؛ ولی بر شما هيچ تسلّطي نداشتم، تنها دعوتتان كردم و شما با ميل و اراده خود پذيرفتيد؛ پس مرا ملامت نكنيد، بلکه خود را ملامت كنيد، كه دعوت پروردگارتان را كه به صلاحتان بود نپذيرفتيد و دعوت مرا كه دشمنتان بودم پذيرفتيد.

به هرحال امروز نه من فريادرس شما از عذاب الاهي ام و نه شما فريادرس من؛ و من از شرك شما در دنيا و اطاعت از من به جاي اطاعت از خدا بيزار و كافرم؛ چون ستمكاران عذابي دردناك دارند.

بنا بر «دَعَوْتُكُمْ» شيطان، انسان را وسوسه و دعوت مى ‏كند نه مجبور.

برای رهايی از شبهات علمی شيطان، بايد طبق آداب اسلامی با وضو و طهارت رو به قبله درس خواند و در انديشه دريافت علم از خدا بود و برای خدا عمل کرد و برای خدا به ديگران تعليم علم نمود؛

زيرا فرشتگان مأمور تعليم و مدبّر علمی، مطالب حق را به چنين معلّمان و متعلّمانی القا می کنند و از آن ها به عظمت ياد می کنند: «مَن تَعَلَّمَ لِلّهِ وَ عَمِلَ لِلّهِ وَ عَلَّمَ لِلّهِ دَعیٰ فی مَلَکوتِ السّماواتِ عَظيماً». (بحار 2/29)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر