تفسیر قرآن

سوره ابراهيم مكّي است و 52 آيه دارد. در اين سوره بخشي از سرگذشت انبيايي چون نوح، موسيٰ، ابراهيم (ع) كه سوره به نام اوست و نيز اقوامي چون عاد و ثمود و اهداف انبيا و نزول كتب آسماني پرداخته شده است.

پيامبر اكرم (ص) فرموده: كسي كه سوره ابراهيم و حجر را بخواند، خدا به تعداد كساني كه بت پرستيده و كساني كه بت نپرستيده اند، ده حسنه به او مي دهد. (مجمع)

الف، لام، را، اين كتابى است كه آن را به تو نازل كرديم تا مردم را به اذن پروردگارشان از ظلمت ها:

از ظلمت جهل به نور دانش،

از ظلمت كفر به نور ايمان،

از ظلمت ظلم به نور عدالت،

از ظلمت فساد به نور صلاح،

از ظلمت گناه به نور پاكى و تقوا

و از ظلمت تفرقه و نفاق به اذن پروردگارشان به نور وحدت خارج كني.

خداوندي كه به خاطر قدرتش شكست ناپذيراست و به خاطر مواهبش ستوده است.

وقتى خدا منعم و غالب و بى نياز و پسنديده كار باشد، بر مردم كه به آن ها نعمت داده لازم است دعوتش را لبّيك گويند، تا از نعمت هايش برخوردار شوند و آن نعمت ها آن ها را به سعادت رساند. و نيز لازم است كه از غضبش برحذر باشند؛ زيرا عذاب خداي قوى شديد خواهد بود.

چون همه خوبي ها و فضايل در پرتو نور توحيد وحدت دارند و به هم مربوط اند؛ نور در قرآن كريم به صورت مفرد آمده؛ امّا چون ستمگران، بدكاران و گنهكاران، در مسيرهاي انحرافي خود مخالف يكديگرند، ظلمات به صورت جمع آمده است.

ضمناً اين آيه بيان می دارد هر چند قرآن مجيد كتاب هدايت و نجات بشر است؛ ولى نياز به مُجرى و پياده كننده دارد و رهبرى همچون پيامبر می خواهد، كه به وسيله آن گمگشتگان راه حقيقت را از ظلمات بدبختى به نور سعادت هدايت كند.

تشبيه كفر و تفرقه و جهل و شرك و شك به «ظلمات» از آن روست كه انسان در آن حالت‏ها متحيّر است، مثل زمانى كه در تاريكى به سر مى‏ برد. همان گونه که نور وسيله بينايى، بيدارى، حركت و رشد است. نزول كتاب‏هاى آسمانى و بعثت انبيا برای نجات بشر از ظلمت‏ هاست.

در اين آيه بيرون كردن از ظلمت به سوى نور را به رسول خدا (ص) نسبت داده؛ زیرا مردم تا قیامت به واسطه آن حضرت هدایت می یابند.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر