تفسیر قرآن

بعد از بيان آينده مشركان، به بیان عاقبت افراد با تقوا مى ‏پرازد، تا انسان‏ها با مقايسه‏ اين دو سرنوشت، با آگاهى راه خود را انتخاب نمايند، پس مي فرمايد: توصيف بهشتي كه به متّقين وعده داده شده، اين است كه از پاي درختانش نهرها جاري است، ميوه ها و سايه هاي درختانشان دائمي است؛ اين سرانجام پرهيزگاران است و سرانجام كافران آتش است.

سؤال: در آيه 13 سوره دهر فرموده: «لايَرَوْنَ فِيها شَمْساً وَ لازَمْهَرِيراً» مؤمنان در بهشت نه خورشيد و آفتابى مى ‏بينند و نه سرماى گزنده ‏اى. پس چگونه در آيه فوق سخن از سايه به ميان آمده است؟!

پاسخ: مراد از نديدن خورشيد، نبود حرارت آزار دهنده آن است. به عبارت دیگر، در بهشت هم خورشيد و درخت و سايه هست؛ ولى نه مثل دنيا كه سايه ‏ها در اوقاتی است، بلكه هميشه و به يك ميزان وجود دارد.

تعبير به «مَثَل» بسا اشاره به اين است كه باغ ها و ساير نعمت هاى بهشتی براى ساكنان دنيا با هيچ بيانى قابل توصيف نيست، تنها مثل و شبحى از آن را مى ‏توان برايشان بيان كرد. همان گونه كه لذّت جنسی را برای يک بچّه‏ سه چهار ساله تنها با مثل می توان بيان کرد.

شخصی از امام صادق (ع) پرسيد: با آن که بعضی از پدر و مادرها و فرزندان بهشتيان در دوزخ اند، چگونه بهشتيان هيچ غم و اندوهی ندارند؟ امام (ع) فرمود: روابط اين دنيا همچون پدری و فرزندی و فاميلی در آخرت به کلّی به هم می خورد و بهشتيان اصلاً يادشان نمی آيد، که چنين فرزند يا پدری داشته اند. (نورالثّقلين)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر