تفسیر قرآن

بعد از بيان حقّ و باطل در ضمن مثال جالبي براي بيان حال پذيرندگان دعوت حقّ با حال اعراض كنندگان از حقّ، با اشاره به پاداش و کيفر هر يک از آن دو دسته مي فرمايد:‌ «كساني كه دعوت پروردگارشان را اجابت كنند و به دستوراتش عمل نمايند، داراي پاداش نيك هستند؛ ولي آن هايي كه دعوت پروردگارشان را اجابت نكنند و به او ايمان نياورند، اگر دو برابر آنچه هم، که در روي زمين است بپردازند، تا از آن سرنوشتشان رهايي يابند، از آن ها پذيرفته نمي شود. به سختي هم از آن ها حساب به عمل مي آيد و جايگاهشان جهنّم است و چه بد جايگاهي است.

از اين آيه معلوم مي شود از بعضي به آساني حساب به عمل مي آيد و از بعضي به سختي. چنان كه در آيه ديگرهم فرموده: «فَاَمّا مَن اوتيَ كِتابَهُ بِيَمينِهِ؛ فَسَوفَ يُحاسَبُ حِساباً يَسيراً: امّا آن كه كارنامه اش به دست راستش داده شود، زود به طور آسان از او محاسبه شود» (انشقاق 84/7 و 8) ؛ و در مورد گنهكاران فرموده: «فَحاسَبناها حِساباً شَديداً وَ عَذَّبناها عَذاباً نُكراً: از آنها به سختي حساب كشيديم و آنها را عذابي شديد نموديم.»‌ (طلاق 65/8)

از كساني به آساني حساب به عمل می آيد، كه برخلق خدا آسان می گيرند؛ ولي از آن ها كه بر خلق خدا سخت می گيرند و تا آخرين دينار خود را مي گيرند، به سختي حساب كشيده مي شود.

چنان كه امام صادق (ع) به يكي از ياران خود فرمود:‌ «چرا فلاني از تو شكايت دارد؟» عرض كرد: «براي اين كه حقّم را تا آخر از او گرفتم.» امام فرمود: «آيا مي پنداري با اين حساب به او بدي نكرده اي؟ چنين نيست. آيا سخن خدا را نشنيده اي كه مي فرمايد: «وَ يَخافونَ سوءَ الحِسابِ» آيا فكر مي كني كه خدا بر آن ها ستم كند؟‌ نه به خدا سوگند، آن ها از اين مي ترسند خدا دقيقاً به حساب آن ها رسيدگي كند؛ بنابراين، هر كسي در حساب ديگران سخت گيري كند، بدحسابي كرده است. (تفسير برهان)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر