معنای آیه
خدای تعالی بعد از امر به استقامت و نهی از طغيان و رکون به ظالمان، پيامبر و مؤمنان را به اقامه نماز و صبر، كه نمونه های بارز استقامت و روح ايمان اند، دستور می دهد و مي فرمايد: در دو طرف روز و اوايل شب نماز به پا دار؛ چون حسنات، سيّئات را از ميان مي برند».
يعني نمازها حسناتي هستند، كه دل هاي نمازگزاران را از آثار معصيّت پاك مي كنند و اين تذكّري است برای پند پذيران.
آری گناه و عمل زشت يك نوع تاريكى در روح و روان انسان ايجاد مى كند؛ ولى كار نيك با انگيزه الاهى به روح آدمى لطافتى مى بخشد كه آثار گناهان را محو می کند و تيرگي هایش را به روشنايى تبدیل می کند.
نماز دو طرف روز نماز صبح و ظهر و عصر است و نماز در پاسي از شب نماز مغرب و عشاء است.
امام صادق (ع) در تفسير آيه «إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ» فرموده: نماز مؤمن در شب گناهان روزش را محو مى كند. (تفسير عياشى)
در حديثي آمده: پيامبر اکرم (ص) شاخه خشك درختي را تكان داد تا برگ هايش ريخت، آن گاه فرمود: مسلمان وقتي نيكو وضو بگيرد و نمازهاي پنج گانه اش را به جا آورد، گناهانش مانند اين برگ ها مي ريزد، آن گاه اين آيه را تلاوت فرمود. (مجمع و درّ منثور)
کسى به پيامبر اکرم (ص) عرض کرد: من گناهى كرده ام، حدّش را بر من اجرا فرما، فرمود: آيا با ما نماز خواندى؟ گفت: آرى. فرمود: خداوند گناه تو را بخشيد. (مجمع)
پيامبر (ص) به على (ص) فرمود: سوگند به خداوندى كه مرا بشير و نذير به سوى مردم مبعوث كرد، وقتى كه انسان براى نماز وضو بگيرد، گناهانش ريخته مى شود و زمانى كه رو به قبله كند، پاك مى شود. يا على! مثال اقامه كننده ى نمازهاى روزانه، مثل كسى است كه هر روز پنج مرتبه در نهر آبى كه جلوى منزل اوست خود را شستشو كند. (مجمع البيان)
علي (ع) فرموده: اين آيه اميدواركننده ترين آيات قرآن است. (عياشي)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر