تفسیر قرآن

پس از ذكر سرگذشت چند پيامبر و رمز موفقيّتشان به پيامبر اكرم (ص) مي فرمايد: «پس همان گونه كه در انجام وظايف الاهي به تو امر شده، تو و هر كه با تو به خدا رو آورده، استقامت ورز. [ پايدارى رهبر بدون همراهى و پايدارى امّت بى‏ نتيجه است ]؛ ولي در اين مورد از افراط و طغيان بپرهيزيد، كه خدا به آنچه مي كنيد آگاه است.

دستور استقامت و نهی از طغيان از کلمات جامع است؛ به طوری که همه بخش های اعتقادی، علمی، اخلاقی، فقهی و حقوقی را شامل است.

«لِاَجَلٍ مَعْدُودٍ» دلالت دارد بر این که زمان برپايى قيامت و به پايان رسيدن دنيا، از پيش معيّن شده است.

ابن عبّاس گفته: هيچ آيه ‏اي شديدتر و مشكل تر از اين آيه بر پيامبر (ص) نازل نشد؛ چه وقتي اصحاب از آن حضرت پرسيدند: چرا به اين زودي موهاي شما سفيد شده و آثار پيري در تو نمايان گشته؟ فرمود: سوره هود و واقعه مرا پير كردند. (مجمع البیان)

در روايتي آمده: وقتي آيه فوق نازل شد، پيامبر (ص) فرمود: شَمِّروا، شَمِّروا، فَمارَئىٰ ضاحِكاً: دامن به كمر زنيد كه وقت تلاش است و از آن پس كسي او را خندان نديد. (درّ منثور)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر