سوره هود - آیه 17 - جزء 12
أَفَمَن كَانَ عَلَىٰ بَيِّنَةٍ مِّن رَّبِّهِ وَيَتْلُوهُ شَاهِدٌ مِّنْهُ وَمِن قَبْلِهِ كِتَابُ مُوسَىٰ إِمَامًا وَرَحْمَةً ۚ أُولَٰئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ ۚ وَمَن يَكْفُرْ بِهِ مِنَ الْأَحْزَابِ فَالنَّارُ مَوْعِدُهُ ۚ فَلَا تَكُ فِي مِرْيَةٍ مِّنْهُ ۚ إِنَّهُ الْحَقُّ مِن رَّبِّكَ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يُؤْمِنُونَ
معنای آیه
آیا کسی که از جانب پروردگارش بر حجتی روشن است و شاهدی از [خویشان] او، پیرو آن است، و پیش از وی [نیز] کتاب موسی راهبر و مایه رحمت بوده است [دروغ میبافد]؟ آنان [که در جستجوی حقیقتاند] به آن میگروند، و هر کس از گروههای [مخالف] به آن کفر ورزد آتش وعدهگاه اوست. پس در آن تردید مکن که آن حقّ است [و] از جانب پروردگارت [آمده است] ولی بیشتر مردم باور نمیکنند.
تفسیر قرآن
در اين آيه به دلايل حقّانيّت پيامبر اسلام (ص) مي پردازد و مي فرمايد: «آيا كسي كه برهان روشني از طرف پروردگارش يعني قرآن كريم بر حقّانيّت دعوتش دارد و شاهدي هم با بصيرت از خود او كه گواه حقّانيّت اوست، در پي او مي آيد و پيش از او هم در كتاب موسيٰ يعني تورات كه امام و رحمت بود، صفاتش آمده، بر خدا دروغ مي بندد؟ هرگز.
افراد حقّ طلب بدو ايمان مي آورند؛ و هر گروهي هم كه بدو كافر باشند جايشان دوزخ است. پس اي پيامبر ما، به هيچ وجه در مورد نزول قرآن كريم از طرف خدا بر خودت و صدق نبوّتت ترديد نكن؛ بلكه بدان كه اين سخن حقّي است، كه از طرف پروردگارت به سوي تو آمده؛ هر چند بيشتر مردم به خاطر جهل و تعصّب و خودخواهي ايمان نمي آورند.»
علاوه بر همه مفسّران شیعه، بسياري از مفسّران سنّّت، شاهد را علي (ع) دانسته اند كه نخستين كسي بوده كه به پيامبر(ص) ايمان آورده و در تمام مراحل با او بوده و در راه او فداكاري کرده است. (مجمع وقرطبي)
اميرالمؤمنين (ع) فرمود: اگر مى گذاشتند زمام حكومت را به دست بگيرم، در بين اهل تورات با توراتشان و در بين اهل انجيل با انجيلشان و در بين اهل قرآن با قرآنشان حكم مى كردم، حكمى كه با درخشندگى به سوى خدا بالا برود. به خدا سوگند هيچ آيه اى از كتاب خدا در شب و يا در روز نازل نشده مگر آن كه مى دانم در حق چه كسى نازل شده و هيچ انسانى نيست كه سرش با تيغ تراشيده شده، مگر آن كه آيه اى از كتاب خدا در باره اش نازل شده، كه يا او را به سوى بهشت سوق مى دهد و يا به سوى آتش.
وقتى سخن امام بدينجا رسيد مردى برخاست و عرضه داشت: يا امير المؤمنين! آن كدام آيه قرآن است كه در حق خودت نازل شده؟ فرمود آيا اين قول خداى تعالىٰ را نشنيده اى كه مى فرمايد: «أَ فَمَنْ كانَ عَلىٰ بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ»، رسول الله (ص) بر بيّنه اى از پروردگارش بود و من شاهدى براى او و از خود اويم. (عياشى و درّ منثور)
ابن عبّاس در تفسير اين كلام خداى تعالىٰ «أَ فَمَنْ كانَ عَلىٰ بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ» گفت: او على است، كه شهادت مى دهد بر نبوّت رسول خدا (ص) و از خود او نيز هست. (تفسير برهان)
طبق روايات شيعه و سنّي پيامبر اکرم (ص) فرموده اند: من از علي هستم و علي از من است. (صحيح بخاري، باب كيف نكتب)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر