سوره یونس - آیه 100 - جزء 11
وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ أَن تُؤْمِنَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ ۚ وَيَجْعَلُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لَا يَعْقِلُونَ
معنای آیه
و هیچ کس را نرسد که جز به اذن خدا ایمان بیاورد، و [خدا] بر کسانی که نمی اندیشند، پلیدی را قرار میدهد.
تفسیر قرآن
و در اين آيه مي فرمايد: «ولي كسی جز به فرمان خدا نمي تواند ايمان بياورد و خداوند براي كساني كه تعقّل نمي كنند و برخلاف عقل و فطرت خود راه كفر مي پويند، پليدي قرار داده است، كه توفيق ايمان آوردن نيابند». بدين معنی که خدای تعالیٰ همگان را پاک آفريده است؛ ولی کسانی با کج انديشی و اعمال ناشايست سبب می شوند، که به عنوان کيفر خداوند عنايت خود را از آن ها بردارد و پليدی را برای آن ها قرار دهد.»
اين آيات دليل بر جبر نیستند؛ چه «لايعقلون» دليل بر اختيار آن هاست، يعنى افرادى که تعقّل و تفكّر نکنند، سرانجام به مجازات پليدى گرفتار شوند؛ پس مردم نه مجبور به ايمانند و نه بدون هدايت، با ايمان آوردن هدايت می شوند. «لاجبر ولاتفويض، بل امر بين الامرين» اختيار است.
امام صادق (ع) فرمود: «رجس» عبارت است از شك و ما هرگز در دين خود شك نمى كنيم. (معانى الاخبار، ص 138)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر