سوره یونس - آیه 98 - جزء 11
لَوْلَا كَانَتْ قَرْيَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَهَا إِيمَانُهَا إِلَّا قَوْمَ يُونُسَ لَمَّا آمَنُوا كَشَفْنَا عَنْهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَتَّعْنَاهُمْ إِلَىٰ حِينٍ
معنای آیه
چرا هیچ شهری نبود که [اهل آن] ایمان بیاورد و ایمانش به حال آن سود بخشد؟ مگر قوم یونس که وقتی [در آخرین لحظه] ایمان آوردند، عذاب رسوایی را در زندگی دنیا از آنان برطرف کردیم، و تا چندی آنان را برخوردار ساختیم.
تفسیر قرآن
بعد از بيان بي فايده بودن ايمان به هنگام نزول عذاب، به عنوان يك قانون كلّي مي فرمايد: «چرا مردم شهرها به موقع ايمان نياوردند، تا ايمان اختياريشان برايشان سودمند باشد؟ جز قوم يونس كه چون پيش از آن كه عذاب بر آن ها نازل شود، دسته جمعي توبه كردند و ايمان آوردند، مجازات خواركننده را در زندگي دنيا از آن ها برداشتيم و تا مدّتي (پايان عمر طبيعی ) آن ها را از زندگی در دنيا بهره مند كرديم.
امام صادق (ع) فرموده: يونس (ع) از 36 سالگي تا 63 سالگي در ميان قوم خود تبليغ كرد، تنها دو نفر به او ايمان آوردند، پس او آن مردم را نفرين كرد و از ميان آن ها رفت.
يكي از آن دو مؤمن كه حكيمي دانا بود، با شنيدن نفرين پيامبر، بر بلندي رفت و مردم را هشدار داد. مردم بيمناك شدند و با راهنمايي او از شهر بيرون رفتند و بين خود و فرزندانشان فاصله انداختند و به درگاه خدا تضرّع و توبه نمودند تا بخشوده شدند.
چون يونس (ع) برگشت و ديد قومش هلاك نشده اند، سبب را پرسيد، ماجرا را برايش شرح دادند. (مجمع البيان)
علی بن ابى طالب (ع) فرمود: برحذر بودن مقدّرات (قضا و قدر) را بر نمى گرداند، ولى دعا مقدّرات را بر مى گرداند و اين مطلب در قرآن كريم چنین آمده: اِلَّا قَوْمَ يُونُسَ لَمّا آمَنُوا كَشَفْنا عَنْهُمْ عَذابَ الْخِزْيِ.» (درّ منثور)
با اين كه در اين سوره، تاريخ حضرت نوح و موسى (ع) به تفصيل بيان شده، امّا داستان توبه ى قوم يونس در نصف آيه با اشاره آمده؛ ولى نام اين سوره را يونس نهاده اند، شايد به خاطر حسّاسيّت و اهميّت كار قوم يونس باشد، كه در آخرين لحظه ها توبه كردند و خداوند توبه ى آنان را پذيرفت.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر