تفسیر قرآن

بعد از بيان حالات و اعمال مشركان، به بيان حال مؤمنان مي پردازد و مي فرمايد: «آگاه باشيد، كه اولياي خدا نه ترسي دارند و نه غمي.

البتّه منظور از غم در اين آيه غم مادّيّات و منظور از ترس، ترس هاي دنيوي است؛ وگرنه دوستان خدا همواره غم از دست دادن لحظات عمرشان دارند، كه آن ها را در جهت تكامل خود به كار نبرده اند و همچنين ترس از عدم انجام وظايفشان در آينده دارند.

اوليای الاهی چون در جمال و جلال الاهی مستغرق اند، کالای دنيا را پست و بی ارزش می دانند و هرگز نگران و دلبسته چيزی از آن ها نيستند، نه اين که نگران باشند و صبر کنند.

«اولياء» از مادّه «وليٰ يلي» به معني نبودن واسطه ميان دو چيز است؛‌ بنابراين، ميان خدا و اوليائش حائلی نيست و همواره به ياد اویند. از طرفی، ولی خدا چون خود را زير نظر خدا می بيند، بين او و حکم خدا فاصله ای نيست؛ از اين رو، هرکس در مسائل اعتقادی، اخلاقی، حقوقی، فقهی وخلاصه همه امور حکم خدا و رسولش را اجرا کند، از اولياءالله است.

حضرت امير (ع) فرمود: أولياء الله مائيم و شيعيان ما، كه بعد از ما تبعيّت ما مي كنند. خوشا به حال ما و ايشان؛ و خوشي و خوبي حال ايشان بهتر است از خوشحالي و خوبي كساني كه در اين زمان از ما تبعيّت مي كنند. جمعي از شيعيان گفتند: يا اميرالمؤمنين، چرا حال ايشان بهتر از حال ما مي باشد؟ آيا ما و ايشان در يك امر، كه قبول ولايت و خلافت شماست متّفق نيستيم؟ حضرت فرمودند: اين بدان جهت است كه آنها بعد از ما متحمّل سختي هايي مي شوند كه شما تحمّل آن را ندارید. (عياشي)

امام باقر (ع) فرمود: من در كتاب پدر بزرگوارم علي بن الحسين (ع) يافتم: اوليای خدايي كه ايشان را خوف و حزن نيست، آنانند، كه اداي فرايض خداي تعاليٰ كنند و سنن رسول خداي را فراگيرند و از محارم الاهي و از لذّات دنياي فاني خود را مواظبت نمودند، بدانچه نزد خداست رغبت كنند و روزي پاك حلال را كه خداي تعاليٰ براي بندگان آماده ساخته كسب كنند و به آن مال فخر و سركشي را اراده نكنند،‌ پس آن را در حقوق واجبه صرف نمايند؛ و ايشانند، كه حق تعاليٰ در دنيا در مالي كه كسب كرده ‏اند بركت بخشد و ايشان را بر آن چيزي كه پيش از خود براي آخرت خود مهيّا و آماده كرده‏ اند ثواب دهد. (عياشي)

پيامبر اكرم (ص) فرمود: اولياى خدا سكوتشان ذكر است، نگاهشان عبرت، سخنشان حكمت و حركتشان در جامعه، مايه‏ بركت. (صافى)

على (ع) فرمودند: «اِنَّ اللهَ اَخفىٰ‏ وَليَّهُ فى عِبادِه‏ِ؛ فَلاتَستَصغِرَنَّ عَبداً مِن عَبيدُ اللهِ؛ فَرُبَّما يَكونُ وَليُّهُ وَ اَنتَ لاتَعلَم: خداوند ولىّ خود را ميان مردم پنهان كرده است، پس هرگز يکی از بندگان خدا را تحقير نكنيد، شايد او از اولياى خدا باشد و تو ندانی». (نورالثّقلين)

اميرمؤمنان (ع) مى‏ فرمايد: «وَلَولا الاَجَلُ الَّذى كَتَبَ اللهُ عَلَيهِم لَم تَستَقِرَّ اَرواحُهُم فى اَجسادِهِم طَرفَةُ عَينٍ شَوقاً اِلَى الثَّوابِ وَ خَوفاً مِنَ العِقابِ: اگر نبود مرگی که خدا بر آنان مقرّر فرموده، روحشان حتّیٰ به اندازه برهم زدن چشم از شوق ديدار بهشت در بدن ها قرار نمی گرفت». (نهج¬البلاغه، خطبه 193)

و اميرالمؤمنين (ع) فرمود: اولياى خدا مردمى اند، كه عبادت را خالص براى خدا بجا آورند و به باطن دنيا نظر كنند، در حالى كه ساير مردم تنها ظاهر آن را مى ‏بينند. اولياى خدا آثار ديررس زندگى را شناختند در حالى كه ساير مردم مغرور آثار زودرس آن شدند و به دنبال اين شناخت چيزى را كه فهميدند به زودى تركش خواهند كرد رها نمودند، و از دنيا آنچه را كه فهميدند به زودى مايه هلاكت آنان خواهد شد از نظر انداخته، تحت تاثير آن قرار نگرفتند.

هان اى كسى كه خود را با دنيا مشغول ساخته‏ اى و دام هايى براى به دست آوردن آن نصب كرده به طرف آن مى ‏دوى و در آباد كردن آنچه به زودى خراب خواهد شد تلاش مى‏ كنى، آيا آرامگاه پدرانت را در خاك هاى كهنه و پوسيده نديدى و آيا به خوابگاه فرزندانت در زير سنگ ها و خاك ها برنخوردى؟ چقدر بيمار را عيادت كردى و با دو دست خود برايش دوا جوشاندى و درست كردى؟ حال و وضعشان را براى پزشكان تشريح مى ‏نمودى و از دوستان خواهش مى ‏كردى كه از جرمشان بگذرند وآنان را حلال كنند و ديدى كه تلاشت سودى به حالشان نكرد و دوايت آنان را نجات نداد. (امالى مفيد، ص 86.)

يكى از دوستان امام صادق (ع) گوید: امام(ع) فرمود: پيروان اين مكتب در لحظات آخر عمر چيزهايى مى ‏بينند كه چشمشان با آن روشن مى ‏شود. راوى مى‏ گويد من اصرار كردم چه چيز مى‏ بينند؟ فرمود: پيامبر (ص) و على (ع) را، هيچ انسان با ايمانى چشم از جهان نمى ‏پوشد مگر اين كه اين بزرگواران را خواهد ديد كه به او بشارت مى‏ دهند. (نورالثّقلین)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر