سوره یونس - آیه 61 - جزء 11
وَمَا تَكُونُ فِي شَأْنٍ وَمَا تَتْلُو مِنْهُ مِن قُرْآنٍ وَلَا تَعْمَلُونَ مِنْ عَمَلٍ إِلَّا كُنَّا عَلَيْكُمْ شُهُودًا إِذْ تُفِيضُونَ فِيهِ ۚ وَمَا يَعْزُبُ عَن رَّبِّكَ مِن مِّثْقَالِ ذَرَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا فِي السَّمَاءِ وَلَا أَصْغَرَ مِن ذَٰلِكَ وَلَا أَكْبَرَ إِلَّا فِي كِتَابٍ مُّبِينٍ
معنای آیه
و در هیچ کاری نباشی و از سوی او [=خدا] هیچ [آیهای] از قرآن نخوانی و هیچ کاری نکنید، مگر اینکه ما بر شما گواه باشیم آنگاه که بدان مبادرت میورزید. و هموزن ذرّهای، نه در زمین و نه در آسمان از پروردگار تو پنهان نیست، و نه کوچکتر و نه بزرگتر از آن چیزی نیست، مگر اینکه در کتابی روشن [درج شده] است. تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
تفسیر قرآن
اين آيه از يک طرف برای دلگرمی پيامبر (ص) است، که در محضر خداست و خدا نگهبان اوست؛ و از طرفی هشدار به آن حضرت و در واقع به مؤمنين، که مبادا خلاف دستور خدا عمل کنند، پس از اين که فرمود: «قانون تنها بايد توسّط خداوند بگذرد» به پيامبر و به تبعش به مردم می فرمايد: «در هيچ كاري وارد نمي شوي و هيچ قرآني نمي خواني و شما مشرکين نيز هيچ كاري انجام نمي دهيد، مگر اين كه در همان لحظه ما ناظر شمایيم؛ و هموزن ذرّه اي نه در زمين و نه در آسمان پنهان نمي ماند، مگر اين كه در كتابي روشن (لوح محفوظ) ثبت است.
نيت و حالات روحى در مرحله نخست قرار دارد و گفتار پشت سر آن است و كردار و عمل به دنبال آن.
اعتقاد به علم خدا به باطن انسان، مايه بزرگ ترين سرور برای اهل اطاعت و بندگی و بالاترين تهديد برای اهل معصيت است. اگر کسی بداند هر كاري و هر سخني و هر نگاهي و هر گوش دادنی و حتّیٰ هر فكري ثبت مي شود، بيشتر مواظب اعمال وگفتار و افكارش است.
اين آيات در ضمن اين حقيقت را ثابت مى كند،كه حق قانونگذارى مخصوص خداست و هر كس چون خلفا بى اذن او اقدام به چنين كارى كند، افتراء بر خدا بسته است؛ زيرا همه روزي ها و مواهب عالم از ناحيه او نازل گرديده و مالك اصلى همه آن ها خداست.
کِتابٍ مُبِينٍ»، لوح محفوظ يا علم وسيع خدا به همه موجودات است.
امام صادق (ع) مي فرمايد: هر وقت پيامبر اكرم (ص) اين آيه را تلاوت مي فرمود شديداً گريه مي كرد. (مجمع البيان)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر