تفسیر قرآن

آن گاه مي افزايد: اي مردم، موعظه وپندي از سوي پروردگارتان براي شما آمده و درمان آنچه از بيماري های اعتقادی و اخلاقی كه در سينه هاست و هدايت و رحمت برای مؤمنين به سوي تكامل در تمام جنبه هاي مادّي و معنوي.

اگر رحمت خدا به مطلق خلقش نسبت داده شود، دادن هستى به خلق و بقا و رزق و نعمت بی شماری است، كه بقاى خلق را امتداد مى ‏دهد؛ و اما اگر رحمت خدا به مؤمنين نسبت داده شود، سعادت زندگى انسانى انسان، نظير داشتن معارف حقّه الاهيه، اخلاق كريمه، اعمال صالحه و حيات طيّبه در دنيا و جنّت و رضوان الاهی در آخرت است.

از آنجا که قرآن کريم برای هدايت همه نازل شده، صدر آيه خطاب به عموم مردم است؛ ليکن چون تنها مؤمنان از اين تنها کتاب تحريف نيافته الاهی بهره می برند، ذيل آيه تنها بهره مندی را ويژه مؤمنان می داند.

ترتيب صفات در آيه بسا نشانه تدريج است؛ يعنی اين کتاب الاهی نخست موعظه، سپس شفا (عامل دفع و رفع مشکلات قلبی و عملی انسان) و بالاخره هدايت و رحمت است.

مرض قلبی گاهی علمی است، مانند جهل، شک و انتقاد به معارف الاهی؛ و زمانی عملی است، مانند تکبّر، حسادت، حميّت و تعصّب؛ و قرآن کريم شفادهنده همه بيماري های علمی و عملی است. جهل علمی با تعليم زدوده می شود و لغزش عملی و اخلاقی با تزکيه، تهذيب و عاطفه.

امام صادق (ع) فرمود: مردی از درد سينه به پيامبر (ص) شکايت کرد، به او فرمود: از قرآن شفا بطلب؛ زيرا خداوند عزّ و جلّ می فرمايد: «وَ شِفاءٌ لِما فِی الصُّدور». (تفسير عياشی)

پيامبر اكرم (ص) فرمود: «اِذَا التَبَسَتْ عَلَيكُمُ الفِتَنُ كَاللَّيلِ المُظلِمِ فَعَلَيكُم بِالقُرآنِ؛ فَاِنَّهُ شافِعٌ مُشَفَّعٌ ...» در هجوم فتنه ‏هاى تيره و وحشتناك، به قرآن پناه بريد، كه هم موعظه است، هم شفا، هم نور و هم رحمت. (بحار 92/ 17)

امام صادق (ع) فرمود: «شِفاءٌ لِما فى الصُّدورِ مِن الاَمراضِ الخَواطِر وَ مُشَبَّهاتِ الاُمور: قرآن براى تمام امراض روحى و شبهات و افكار شفاست. (نورالثّقلين)

امام على (ع) فرمود: روز قيامت ندا مى‏ دهند، كه هر كشاورزى گرفتار آفتى مى‏ شود، جز آنان كه در مزرعه‏ قرآن كِشتند، پس در زمين قرآن كشت كنيد. (نهج البلاغه، خطبه 17)

اميرمؤمنان (ع) فرمود: «تَعَلَّموا القُرآن؛ فَاِنَّهُ اَحسَنُ الحَديث وَ تَفَفَّهُوا فيهِ؛ فَاِنَّهُ رَبيعُ القُلوبِ وَاستَشهَدوا بِنُورِهِ: قرآن را بياموزيد، که بهترين گفتار است و آن را نيک بفهميد، که بهار دل هاست، از نور آن شفا خواهيد، که شفای سينه های بيمار است. (نهج البلاغه، خطبه 110)

و اميرمؤمنان (ع) فرمود: «وَاعلَموا اَنَّهُ لَيسَ عَلیٰ اَحَدٍ بَعدَ القُرآنِ مِن فاقَّةٍ و لا لِاَحَدٍ قَبلَ القُرآنِ مِن غِنًی؛ فَستَشفوهُ مِن اَدَوائِکُم: آگاه باشيد کسی با داشتن قرآن نيازی ندارد و بدون قرآن بی نياز نخواهد بود؛ پس درمان خود را از قرآن بخواهيد. (نهج البلاغه، خطبه 176)

و امير مؤمنان (ع) مي فرمايد: آگاه باشيد، قرآن پند دهنده اي است، كه نمي فريبد؛ و هدايت كننده اي است، كه گمراه نمي سازد؛ و سخنگويي است، كه دروغ نمي گويد. كسي با قرآن همنشين نشد، مگر آن كه بر او افزود يا از او كاست، در هدايتش افزود و از گمراهيش كاست. بدانيد، كسي با داشتن قرآن، نيازي ندارد و بدون قرآن بي نياز نخواهد بود. پس درمان خود را از قرآن بخواهيد و در سختي ها از قرآن ياري طلبيد، كه در قرآن درمان بزرگ ترين بيماري ها يعني كفر و نفاق و سركشي و گمراهي است. (نهج البلاغه، خطبه 176)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر