سوره یونس - آیه 36 - جزء 11
وَمَا يَتَّبِعُ أَكْثَرُهُمْ إِلَّا ظَنًّا ۚ إِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئًا ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِمَا يَفْعَلُونَ
معنای آیه
و بیشترشان جز از گمان پیروی نمیکنند [ولی] گمان به هیچ وجه [آدمی را] از حقیقت بینیاز نمیگرداند. آری، خدا به آنچه میکنند داناست.
تفسیر قرآن
آن گاه مي فرمايد: چنين نيست، كه اين مشركين با حكم عقلشان و با برهان و استدلال دريافته باشند، كه شرك درست است؛ بلكه اكثرشان پيرو پندار و گمان هاي خود هستند؛ در حالي كه گمان و پندار هرگز انسان را از حق بي نياز نمي كند و به حق نمي رساند. خداوند به آنچه آن ها انجام مي دهند داناست، پس به حسابشان مي رسد و به مقتضاي اعمالشان به آن ها پاداش و كيفر مي دهد.
از آن رو، فرمود: اكثر مشركان از پندار خود پيروي مي كنند» و نفرمود: «همه آ نها» كه سران شرك همچون ابوجهل و ابوسفيان به خوبي مي دانستند كه بت ها مالك هيچ نفع و ضرري نيستند؛ ولي به خاطر حفظ منافعشان، در مقابل مردم نهايت خضوع را در پيشگاه بت ها به عمل مي آوردند.
با توجّه به اين آيه و آيات و روايات مشابه، دانشمندان اسلامي فرموده اند: در مسائل اعتقادي و اصول دين، گمان كافي نيست؛ بلكه در اين امور بايد يقين داشت.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر