تفسیر قرآن

چون بعضي از مسلمين قبل از نزول دستور بعضي از فرائض از دنيا رفته بودند و بعضی براي پدران مشرك خود دعا كرده بودند، از پيامبر حکم آنها را پرسيدند. اين آيه نازل شد و ‏فرمود: خدا هرگز گروهي را كه هدايت كرده گمراه نمي كند؛‌ مگر اين كه حکم اموری را که بايد از آن ها بپرهيزند، برايشان بيان کرده باشد و آن ها مخالفت نمايند. خدا به هر چيزي داناست.

اضلال خدا کيفری است يعنی اگر بنده ای به همه فرصت ها و پيک های رحمت الاهی پشت کند، خدا او را به حال خود وانهاده و از راهبری و دستگيری او خودداری می ورزد و با گسست اين فيض الاهی، انسان بی درنگ فرو افتاده و هلاک می شود.

تبيين الاهی از دو راه عقل و نقل انجام می شود و خدای سبحان می داند چه چيزی برای هر کسی بيان کند، تا حجّت بر او تمام شود.

اين که بعضی از مذاهب (حنابله و اشاعره) گفته اند: حکم تمام خوبی ها و بدی ها را بايد شرع تعيين کند، وگرنه عقل نمی تواند حکم هيچ چيزی را بيان کند» درست نيست؛ زيرا «حتّیٰ يَتَبَيَّنَ لَهُم» نشان می دهد، بعضی چيزها چون خوبی عدل و راستی يا بدی ظلم و دروغ (مستقلّات عقليّه) خود عقل خوبی و بدی آن ها را درک می کند و تنها حکم بعضی چيزها را عقل درک نمی کند، که در اين مورد نياز به تبيين و روشن ساختن آن از طرف شرع است و حکم شرع در مورد مستقلّات عقليّه هم برای تأييد و تأکيد بر آن هاست.

علاوه بر اين، اگر اين سخن اشاعره درست باشد، هيچ لزومى ندارد، كه مردم به ندای پيامبران پاسخ گويند و برای پی بردن به صدق آن ها به مطالعه در دعوت مدّعی نبوّت و معجزاتش بپردازند: چون هنوز صدق پيامبر و حكم الاهی براى آنان روشن نشده است.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر