تفسیر قرآن

این آیه و سه آیه بعد وضع عدّه اى از منافقين كه مسجد ضرار را ساخته بودند با وضع مؤمنين كه مسجد قبا را ساخته بودند مقايسه مى ‏كند.

این آیه می فرماید: كساني نيز هستند، كه در مدينه مسجدي ساخته اند، تا به مسلمانان زيان برسانند، كفر را ترويج كنند، بين مسلمانان تفرقه اندازند و پايگاهي براي كساني باشد كه با خدا و پيامبر او از پيش در جنگ بودند و اكنون سخت سوگند مي خورند كه ما جز نيكي قصدی نداشته ايم‌؛ ولي خداوندي كه از اسرار درون همه آگاه است و داناي به غيب و شهادت است، گواهي مي دهد، كه آن ها از دروغگويان هستند.

ابوعامر خزرجي پدر حنظله غسيل الملائكه از عابدان مسيحي بود؛ ولي با هجرت پيامبر اسلام (ص) به مدينه، به مخالفت با آن حضرت پرداخت. سرانجام به روم رفت و از پادشاه روم براي براندازي اسلام كمك خواست. وقتي عدّه اي از بني عمرو بن عوف مسجد قبا را ساختند، عدّه اي از منافقان بني غنم بن عوف هم به دستور ابوعامر در نزديكي آن مسجدي ساختند،‌ تا هم مؤمنين را از مسجد قبا متفرّق سازند و هم در آنجا متشكّل شوند، تا وقتي كه سپاه روم، كه ابي عامر وعده داده بود سر رسد، رسول خدا (ص) را از مدينه بيرون كنند.

عدّه ای از بنی غنم نزد رسول خدا رفتند، تا مسجد آن ها را با خواندن نماز افتتاح فرمايد و آنها را به خير و بركت دعا كند، رسول خدا (ص) كه در آن روز عازم جنگ تبوك بود وعده داد كه پس از مراجعت به مدينه به آن مسجد خواهد آمد و چون آن حضرت از تبوك برگشت، از وي خواستند با خواندن يك نماز آن را افتتاح فرمايد، كه در اين موقع اين آيه و سه آيه بعد نازل شد‌ و آن را «مسجد ضرار» خواند. پيامبر (ص) هم دستور فرمود آن را به آتش كشند و جايش را زباله دان كنند. (مجمع)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر