سوره توبه - آیه 104 - جزء 11
أَلَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ هُوَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِ وَيَأْخُذُ الصَّدَقَاتِ وَأَنَّ اللَّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ
معنای آیه
آیا ندانستهاند که تنها خداست که از بندگانش توبه را میپذیرد و صدقات را میگیرد، و خداست که خود توبهپذیر مهربان است؟
تفسیر قرآن
چون بعضي از گنهكاران اصرار داشتند، كه پيامبر (ص) توبه ی آن ها را بپذيرد، اين آيه مي فرمايد: مگر نمي دانند، كه خدا توبه بندگانش را مي پذيرد و با اين که پيامبر و حاکم اسلامی صدقات را مي گيرند، در حقيقت گيرنده تصدّق بنده خداست، همان خدايي كه توبه پذير و مهربان است؟
توجّه شود، كه در اين آيه مي فرمايد: پيامبر (ص) هم حقّ پذيرش توبه ندارد، چه رسد به كشيش ها كه قرن ها با گرفتن پول از مردم به آن ها وعده ی بخشش مي دادند.
پيامبر اکرم (ص) فرمود: اَلصَّدَقَةُ تَقَعُ في يَدِاللهِ قَبلَ اَن تَصِلَ اِليٰ يَدِ السّائِلِ: صدقه پيش از آن رسیدن به دست نيازمند، به دست خدا مي رسد. (مجمع)
و اگر توبه را با دادن صدقه ذكر كرده، براى اين است كه صدقه نيز خاصيّت توبه را دارد، توبه پاك مى كند، صدقه هم پاك مى كند.
حتّىٰ در روايتى تصريح شده كه همه اعمال آدمى را فرشتگان تحويل مى گيرند جز صدقه كه مستقيماً به دست خدا مى رسد!» (تفسير صافى)
در صحيح مسلم و بخارى هم آمده: هيچ كس از شما صدقه اى از درآمد حلالى نمى پردازد ـ البته خدا جز حلال قبول نمى كند ـ مگر اين كه خداوند با دست خود آن را مى گيرد حَتّىٰ اگر يك دانه خرما باشد، سپس در دست خدا نمو مى كند تا بزرگ تر از كوه شود. (المنار و بحار 96/134)
امام على بن حسين (ع) فرمود: من ضمانت مى كنم صدقه اى كه به دست بنده خدا داده مى شود پيش از او به دست خود خدا مى رسد، چون خود او فرموده: «هُوَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبادِهِ وَ يَأْخُذُ الصَّدَقاتِ» (تفسیر عیاشی)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر