تفسیر قرآن

«ابولبابه » با چند نفر ديگر در جنگ «تبوك» شركت نكردند؛ امّا چون آياتي در مورد مذمّت متخلّفين از جنگ نازل شد، پشيمان شدند و خود را به ستون هاي مسجد النّبيّ بستند، تا آن كه خدا توبه آنان را پذيرفت و آن ها به شكرانه قبولی توبه شان همه اموالشان را به پيامبر (ص) تقديم داشتند؛ ولي آيه نازل شد و به پيامبر اکرم (ص) دستور داد يك سوّم اموالشان را بردارد. (مجمع البيان)

و بعضی گفته اند: اين آيه در باره «ابولبابه» و جريان بنى قريظه است، كه آن ها با او مشورت كردند، كه آيا تسليم حكم پيامبر (ص) شوند يا نه؟ او با دست اشاره به گلويش کرد؛ يعنی اگر تسليم شويد همه شما را سر مى‏ برند! سپس پشيمان شد و توبه كرد و خود را به ستون مسجد بست، تا آيه فوق نازل شد و خداوند توبه او را پذيرفت. (مجمع)

به هر حال اين آيه مي فرمايد: و ديگراني هستند، كه جزء منافقین تمرّد کننده نبودند، بلکه اعمال نيکی هم در پرونده شان هست. اينان به گناهشان در مورد سر باز زدن از دستور پيامبر و نرفتن به جهاد در جنگ تبوک معترفند، آنان عمل خوب و بد را به هم آميختند، که خداوند هم با تعبير «عسیٰ» که روح اميد را تقويت می کند، از پذيرش توبه آنان سخن می راند و در پايان با حرف تأکيد «اِنَّ» و همراه آوردن دو وصف غفور و رحيم از اوصاف باري تعالیٰ اميد به آمرزش توبه می دهد.

البتّه آيه شامل تمام افرادى كه اعتراف به گناه خود کنند، اعمال نيك و صالح هم دارند و از كارهاى بد خود پشيمانند مى‏ شود؛

از اين رو، گفته ‏اند: آيه فوق اميد بخش ترين آيات قرآن است.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر