سوره توبه - آیه 91 - جزء 10
لَّيْسَ عَلَى الضُّعَفَاءِ وَلَا عَلَى الْمَرْضَىٰ وَلَا عَلَى الَّذِينَ لَا يَجِدُونَ مَا يُنفِقُونَ حَرَجٌ إِذَا نَصَحُوا لِلَّهِ وَرَسُولِهِ ۚ مَا عَلَى الْمُحْسِنِينَ مِن سَبِيلٍ ۚ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ
معنای آیه
بر ناتوانان و بر بیماران و بر کسانی که چیزی نمییابند [تا در راه جهاد ] خرج کنند -در صورتی که برای خدا و پیامبرش خیرخواهی نمایند- هیچ گناهی نیست، [و نیز] بر نیکوکاران ایرادی نیست، و خدا آمرزنده مهربان است.
تفسیر قرآن
يكي از مؤمنين با اخلاص به نام «ابن امّ مكتوم» به رسول خدا (ص) عرض كرد: من پيرمردي نابينا و ناتوانم، حتّیٰ كسي كه دست مرا بگيرد و به ميدان جهاد بياورد، ندارم، اشكالي ندارد، كه در جهاد شركت نكنم؟ پيامبر (ص) سكوت فرمود. اين آيه نازل شد و حكم اين گونه افراد را معيّن كرد. (مجمع البيان)
اين آيه مي فرمايد: «بر ناتوانان و بيماران و آنان كه چيزي براي انفاق ندارند، مادام كه خيرخواه خدا و رسول او باشند و با گفتار و كردارشان ديگران را به جنگ و جهاد تشويق نمايند، باكي نيست، که در جهاد شرکت نکنند. اين ها افراد نيكوكاري هستند و خداوند هم هيچ گونه ملامت و مجازاتي بر نيكوكاران ندارد، چون آمرزنده و مهربان است.
وقتي پيامبر (ص) از غزوه تبوك برگشت، فرمود: شما در اين شهر مرداني را پشت سر گذاشتيد، كه در تمام مسير با شما بودند، هر گامي كه برداشتيد و هر مالي كه انفاق كرديد با شما شريك بودند. عرض كردند: چگونه با ما بودند، در حالي كه اين ها در مدينه بودند؟ فرمود: چون آن ها به خاطر عذرشان نتوانستند با شما در جهاد شركت كنند. (الميزان)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر