تفسیر قرآن

از اين آيه تا آیه 80 طائفه ديگر از منافقين را يادآور مى ‏شود كه از حكم صدقات تخلف ورزيده و از دادن زكات سر پيچيدند، با اين كه قبلا مردمى تهى دست بودند و با خدا عهد كرده بودند كه اگر خداى تعالىٰ به فضل خود بى نيازشان سازد حتماً تصدّق دهند و از صالحان باشند؛ ولى بعد از آن كه خداى تعالىٰ توانگرشان ساخت بخل ورزيده و از دادن زكات دريغ نمودند.

و نيز طائفه ديگرى از منافقين را ياد مى ‏كند كه توانگران با ايمان را زخم زبان زده، ايشان را ملامت مى‏ كردند كه چرا مال خود را مفت از دست مى‏ دهند و زكات مى ‏پردازند، و تهى دستان را زخم زبان زده، مسخره مى‏ كردند (كه خدا چه احتياج به اين صدقه ناچيز شما دارد؟) و خداوند همه اين طوائف را منافق خوانده و بطور قطع حكم كرده كه ايشان را نيامرزد.

در این آیه می فرماید: بعضي از مردم عهد بستند، كه اگر خداي تعاليٰ با فضل و كرمش آن ها را روزي دهد، زكات مال خود را خواهند پرداخت و از صالحان خواهند بود.

گفته اند:‌ «ثعلبة بن حاطب» که مرد فقيری بود از پيامبر (ص) خواست دعا كند، تا خدا مال فراواني به او بدهد. پيغمبر‌ (ص) به او فرمود: مال اندكي كه از عهده ی حقّش برآيي، بهتر از مال زيادي است، كه نتواني حقّش را ادا كني. ولي ثعلبه گفت: به خدايى كه تو را به حق فرستاده، اگر خداوند ثروتى به من عنايت كند تمام حقوق آن را مى ‏پردازم. پيامبر (ص) برايش دعا كرد.

چيزي نگذشت، كه پسرعموي ثروتمندش از دنيا رفت و ثروت سرشاري به او رسيد. پس از مدّتي كه مأمور پيامبر (ص) براي گرفتن زكات نزدش رفت، او نه فقط زكات نپرداخت، بلكه به اصل تشريع زكات نيز اعتراض کرد و گفت: اين حكم برادر جزيه است. و چون سخنش به گوش پيامبر (ص) رسيد‌، سه بار فرمود: واي بر ثعلبه! (مجمع)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر