سوره توبه - آیه 61 - جزء 10
وَمِنْهُمُ الَّذِينَ يُؤْذُونَ النَّبِيَّ وَيَقُولُونَ هُوَ أُذُنٌ ۚ قُلْ أُذُنُ خَيْرٍ لَّكُمْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَيُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِينَ وَرَحْمَةٌ لِّلَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ ۚ وَالَّذِينَ يُؤْذُونَ رَسُولَ اللَّهِ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ
معنای آیه
و از ایشان کسانی هستند که پیامبر را آزار میدهند و میگویند: «او زودباور است.» بگو: «گوش خوبی برای شماست، به خدا ایمان دارد و [سخن] مؤمنان را باور میکند، و برای کسانی از شما که ایمان آوردهاند رحمتی است.» و کسانی که پیامبر خدا را آزار میرسانند، عذابی پر درد [در پیش] خواهند داشت.
تفسیر قرآن
آن گاه به يكي از نكته قوّت هاي اخلاقي پيامبر اسلام (ص) كه بعضي آن را نكته ضعفي می پنداشتند، مي فرمايد: «بعضي (منافقان و ضعیف الایمان ها) پيامبر را مي آزارند و مي گويند: آدم خوش باوري است، هر كس هر چه مي گويد مي پذيرد. به آن ها بگو: اين كار پيامبر به نفع شماست؛ زيرا پيامبر (ص) به خدا و فرمان هاي او ايمان دارد و براي مؤمنان رحمت است و آن ها که رسول خدا را آزار می دهند، عذابی دردناک خواهند داشت.
هر چند پيامبر اکرم (ص) به سخنان غير مؤمنين نيز گوش مي داد؛ امّا او صرفاً به منظور احترام گوينده آن گوش مي كرد؛ ولى در مقام عمل تنها توجّه او به فرمان هاى خدا و پيشنهادها و سخنان مؤمنان راستين بود.
در آيه مورد بحث رسول خدا (ص) را تنها رحمت برای كسانى معرّفى كرده كه ايمان دارند، ولى در آيه «وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ» (انبياء آيه 107) او را رحمت براى همه مردم معرفى كرده؟ رحمت در آيه مورد بحث، رحمت فعلى است، ولى رحمت در آيه سوره انبيا رحمت شأنى است. یعنی در آيه مورد بحث مى فرمايد: «مؤمنين از رحمت وجود تو برخوردارند» و در آن آيه مى فرمايد: «عالميان مى توانند از رحمت وجود تو برخوردار شوند».
به عبارت دیگر، رسول خدا (ص) برای همه رحمت است؛ زيرا خداى تعالىٰ توسّط آن حضرت آيينی فرستاده، كه عموم بشر را از شقاوت و هلاكت به شاهراه هدايت و نجات هدايت کند؛ هر چند تنها بعضی با ايمان به آن حضرت و عمل به شريعتش رستگار می شوند.
ضمناً از تقابل : «اَلَّذينَ يُؤذونَ النَّبِِيَّ» و «اَلَّذينَ آمَنوا» معلوم مي شود، كه بر خلاف گفته اهل سنّت، همه اصحاب پيامبر (ص) مؤمن و عادل نبوده اند.
در صحاح مسلم و بخاري باب فاطمه (س) آمده: پيامبر (ص) فرمود: «فاطمه پاره تن من است، هر كه او را بيازارد مرا آزرده و هر كس مرا بيازارد خدا را آزرده است.»؛ و در آخر همان باب آمده: «فاطمه از دنيا رفت، در حالي كه از دو خليفه اوّل ناراضي بود» معلوم مي شود، كه آزار فاطمه ی زهرا (س) هم آزار پيامبر (ص) و خدا بوده است.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر