تفسیر قرآن

از صفات زشت منافقان عيب جويي در مورد تقسيم غنايم بود، کسانی که سهم بيشتری از غنائم به آن ها يا بستگانشان داده شود راضی و ساکتند؛ وگرنه به ساحت مقدّس پيامبر اهانت می کنند، تا آن حضرت در ديد مسلمانان خوار شود؛ در اين آيه مي فرمايد: «بعضي از منافقين در تقسيم صدقات بر تو خرده مي گيرند، پس اگر به آن ها سهم بيشتري داده شود، راضي مي شوند؛ ولي اگر به خاطر رعايت عدالت، سهم بيشتري به آن ها داده نشود، خشمگين شده، تو را متّهم به بي عدالتي مي كنند.

اسحاق بن غالب گفته: امام صادق (ع) به من فرمود: «اى اسحاق! خيال مى‏ كنى مشمولين اين آيه كه مى‏ فرمايد: «فَإِنْ اُعْطُوا مِنْها رَضُوا وَ إِنْ لَمْ يُعْطَوْا مِنْها إِذا هُمْ يَسْخَطُونَ» چقدرند؟» (من چيزى در جواب نگفتم خودش) فرمود: بيشتر از دو ثلث مردم اين طورند (تفسیر عیاشی)

در بينى كه رسول خدا (ص) مشغول تقسيم غنيمت بود، ذوالخويصره تميمى به او گفت: يا رسول الله! عدالت بورز. حضرت فرمود: واى بر تو اگر من عدالت را رعايت نكنم، چه كسى رعايت مى ‏كند؟ عمر بن خطاب گفت: يا رسول الله، اجازه بده گردنش را بزنم. حضرت فرمود: رهايش كن، او دار و دسته ‏اى دارد كه شماها نماز و روزه ‏هايتان را در مقابل نماز و روزه آنان ناچيز مى ‏دانيد، ولي با این وجود چنان از دين بيرون مى‏ روند كه تير از كمان بيرون مى ‏رود، از ايشان مرد سياهى است كه يكى از دو پستانش مانند پستان زنان و يا مانند يك تكه گوشت آويزان است، وقتى مردم را دچار تفرقه و اختلاف مى ‏بينند خروج مى ‏كنند.

ابوسعید راوى حدیث مى ‏گويد: آيه: «وَ مِنْهُمْ مَنْ يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقاتِ ...، در باره اين شخص و اصحابش كه همان خوارج باشند نازل گرديد و من شهادت مى ‏دهم كه در جنگ نهروان بعد از آن كه على (ع) خوارج را از دم شمشير گذراند و به كشتگان سركشى مى ‏كرد من با او بودم و مردى را به همان صفتى كه رسول خدا (ص) فرموده بود ديدم. (درّ منثور)

بنا بر این آیه بسیاری از اصحاب پيامبر (ص) فاسق بوده‏ اند نه عادل.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر