تفسیر قرآن

و نيز به منافقين بگو: آيا براي ما جز يكي از دو نيكي [پيروزي يا شهادت] را انتظار مي بريد؟ كه هر دو خير ماست؛ ولي ما انتظار داريم، كه خدا از جانب خويش و يا به دست ما شما را به عذابي برساند؛ پس منتظر باشيد، كه ما نيز با شما منتظريم.

بی ترديد سرنوشت ما تا آنجا كه با كار و كوشش و تلاش ما مربوط است به دست خود ماست و آيات قرآن نيز اين موضوع را تأييد مى ‏كنند.

مانند: «وَ اَنْ لَيْسَ لِلاِنسانِ اِلَّا ماسَعىٰ: برای انسان جز حاصل تلاش او نيست» (نجم آيه 39) و «كُلُّ نَفْسٍ بِماكَسَبَتْ رَهِينَةٌ: هر كس در گرو اعمال خويش است» (مدّثر آيه 38) هر چند تأثير تلاش انسان در سرنوشتش از سُنن الاهى است؛ ولی هر کاری هم که انسان انجام می دهد به تقدير و مشيّت خداوند است که او را در انجام آن ها آزاد آفریده است و همه اين مقدّرات هم مطابق نظام احسن و مصلحت بندگان مى ‏باشد.

اگر گفته شود: چگونه قرآن كريم مصيبت را هم حسنه خوانده و آن را با حسنه «حسنيين» ناميده؟ ‏گوييم: از ديد دينی مصيبت هم حسنه است؛ چون شكست خوردن و كشته شدن و هر رنج و محنت ديگرى هم كه به انسان برسد مورد رضاى خدا و باعث اجرى ابدى و سرمدى است، پس هر دو حسنه ‏اند.

امام باقر (ع) در تفسير «اِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِ» فرمودند: مراد يا مرگ در راه خدا و يا درك ظهور امام زمان (ع) است. (كافى 8/ 286)

آيات فوق با اصل آزادى اراده و اختيار انسان منافات ندارد.

عمل به وظيفه و در خط بودن مهم است، نه رفتن یا نرفتن به جبهه؛ لذا برای مؤمنان فتح يا شهادت، هر دو پيروزى است؛ ولی کفّار و منافقان چه در جنگ كشته شوند و چه بدون جنگ بميرند، اهل دوزخ ‏اند.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر